Zamek Królewski
Z Wszystko o Warszawie
 nr w rejestrze |
.JPG)
.JPG)
Zamek Królewski - barokowy "zamek" położony na Starym Mieście, na placu Zamkowym 1, siedziba władz I Rzeczypospolitej w latach 1596-1795, a w latach 1926-1939 prezydenta II Rzeczpospolitej Ignacego Mościckiego.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Pod koniec XIII wieku, za panowania księcia mazowieckiego Konrada II, zbudowano gród drewniano-ziemny zwany Dworem Mniejszym (łac. Curia Minor). Kolejny książę, Kazimierz I, zdecydował o postawieniu w 1350 pierwszego obiektu murowanego na terenie grodu, Wieży Wielkiej (łac. Turris Magna, dziś jest to Wieża Grodzka). Pomiędzy 1407 a 1410, Janusz I Starszy wybudował piętrowy gotycki murowany zamek, zwany Dworem Większym (łac. Curia Maior). Charakter nowej siedziby i jej rozmiary (47,5 m na 14,5 m) zadecydowały o zmianie statusu obiektu, od 1414 funkcjonuje już jako Dwór Książęcy, a od 1526 (gdy zmarli ostatni książęta mazowieccy, Stanisław I i Janusz III), staje się rezydencją królewską, a także po przeniesieniu funkcji stołecznych do Warszawy siedzibą Sejmu i Senatu. Po sejmie Obojga Narodów z 1569 roku zamek rozszerza się o Nowy Dwór Królewski projektu Giovanniego Baptysty di Quadro. 29 października 1611 w Sali Senatorskiej zamku, pojmany przez hetmana Stanisława Żółkiewskiego car Rosji Wasyl IV Szujski, oddał hołd królowi polskiemu Zygmuntowi III Wazie. W 1622 Zygmunt III Waza znacznie rozbudowuje zamek, zamykając budowlę i tworząc współczesny pięcioboczny dziedziniec.
Na zamku 3 maja 1791 Sejm Czteroletni uchwalił konstytucję. W czasie powstania listopadowego 25 stycznia 1831, obradujący na zamku Sejm zdetronizował cesarza Rosji Mikołaja I jako króla Polski. W zemście za ten czyn Rosjanie przerobili dwie pałacowe komnaty: Gabinet Marmurowy oraz Izbę Senatorską. W latach 1926-1939 był siedzibą prezydenta II RP Ignacego Mościckiego.
Po wybuchu wojny rozpoczęło się ratowanie wszelkich dóbr ruchomych, które przenoszono do Muzeum Narodowego. Zamek poważnie ucierpiał podczas ostrzału artyleryjskiego z 17 września 1939 - spaleniu uległy dachy oraz hełmy wież, zniszczony został także dach Sali Wielkiej. Atak dokonał się około 11:15, na tej godzinie zatrzymał się zegar na Wieży Zygmuntowskiej. Ta godzina stała się bardzo ważna dla zamku, do dziś na tej godzinie zatrzymany jest zegar na posągu Chronosa w Sali Rycerskiej. Po wkroczeniu Niemców do Warszawy zapadła decyzja o wysadzeniu zamku, w którego miejsce, w ramach Planu Pabsta, miała powstać hala widowiskowa Volkshalle. Na przełomie 1939 i 1940 roku wywiercono w zamku 10 tysięcy otworów pod dynamit. Zamku nie wysadzono wtedy, gdyż fala uderzeniowa mogłaby zmieść Most Kierbedzia, który był niezbędny dla przerzutu wojsk niemieckich na wschód. Zamek wysadzono po powstaniu warszawskim, w 1944 roku.
Coraz mniej ludzi uświadamia sobie jednak, że zamek, który obecnie widzimy, to zaledwie budynek odbudowany po II wojnie światowej. Odbudowę Zamku Królewskiego, a właściwie jego budowę od podstaw, rozpoczęto w roku 1971, kiedy do władzy doszedł Edward Gierek, a ukończono w roku 1981, kiedy tę władzę utracił. Po II wojnie światowej ze starego zamku niewiele pozostało, zaledwie około 2% materiałów użytych w jego odbudowie pochodzi ze starego zamku. Na zdjęciach z 1945 roku widnieje tylko sterczący na tle nieba tylko niewielkie fragmenty ścian.
[edytuj] Wnętrza
Wnętrza zamku w największym stopniu ukształtowane zostały za czasów Stanisława Augusta Poniatowskiego - większość uratowanego podczas II wojny światowej wyposażenia pochodzi z tamtego okresu, choć wiele jest także powojennych darów z całego świata.
Do najciekawszych sal w Zamku należą położona na parterze dawna Izba Poselska, gdzie na suficie umieszczone są malunki godeł województw po to, aby przybywający na Sejm posłowie wiedzieli, w którym miejscy mają spocząć.
Na 1 piętrze mieszczą się Nowa Izba Poselska oraz Izba Senatorska, gdzie w późniejszym okresie odbywały się Sejmy, gdzie "leżał" Tadeusz Rejtan oraz gdzie uchwalono konstytucję 3 maja. To w sali Senatorskiej dokonano w 1831 roku detronizacji Romanowów z polskiego tronu, za karę izba ta została rozparcelowana na mniejsze salki.
Na 2 piętrze mieszczą się komnaty króla Stanisława Augusta Poniatowskiego - Sala Rycerska, w której mieszczą się portrety wybitnych polskich uczonych i artystów, a także posąg Chronosa z zegarem na plecach. Inna sala to Gabinet Marmurowy, gdzie mieszczą się portrety polskich królów. Obie sale miały zaznajamiać odwiedzających króla z polską historią, zanim wejdzie do Sali Tronowej wyposażonej według projektu Jana Chrystiana Kamsetzera. Na 2 piętrze mieści się także ogromna Sala Wielka, stworzona przez Dominika Merliniego i Jana Chrystiana Kamsetzera.
[edytuj] Ciekawostki
Zamek Królewski jest jedną z najsławniejszych budowli na świecie nie dlatego, że wygląda szczególnie imponująco, liczy sobie ponad 700 lat i był rezydencją królewską i nie dlatego, że Szekspir w swej sztuce „Opowieść zimowa” wykorzystał historię, która się naprawdę tutaj wydarzyła. Jest nim dlatego, że przez 37 lat gmach ten nie istniał, ale odrodził się jak Feniks z popiołów. Został, bowiem zniszczony jako symbol polskiej państwowości i jako symbol tej państwowości został odbudowany. W mieście Klagenfurt (Austria) na wystawie zwanej Minimundusem znajduje się wspaniała kolekcja modeli najsławniejszych budowli na świecie. Można tam zobaczyć nie tylko model Bazyliki św. Piotra, piramid w Gizie, czy nie istniejących już wież World Trade Center. Znajduje się tam także model Zamku Królewskiego w Warszawie.
