FANDOM


Skrzelewska
XXVI Marymont (Żoliborz)
10750003
ul. Skrzelewska, 1977 rok
(rejon ul. Morawskiej – widok na wschód)
Okres powstania: przełom XIX i XX wieku
Długość: 1945: 300 m
1977: 500 m
Okres zlikwidowania: przełom lat 70. i
80. XX wieku
Przyczyna likwidacji: budowa osiedla Marymont Dolny
Skrzelewska 1945
10750004

Ulica Skrzelewska w 1977 roku (widok na zachód, w kierunku ul. Smoszewskiej)

Ulica Skrzelewska (dawniej Bielańska) – nieistniejąca ulica, która znajdowała się na Marymoncie-Potoku i biegła od ul. Gwiaździstej do ul. Grudziądzkiej.

Ulica powstała najpewniej na przełomie XIX i XX wieku w wyniku parcelacji dóbr folwarku Potok i początkowo uzyskała nazwę Bielańska (por. Bielańska), w 1916 roku znalazła się w granicach Warszawy i uzyskała nazwę Skrzelewska, nawiązując najpewniej do wsi Skrzelew w powiecie sochaczewskim.

W okresie międzywojennym uregulowany i wybrukowany (po 1934 roku) odcinek ulicy rozpoczynał się od zbiegu z ul. Kamedułów, po czym biegł na zachód, mijał ul. Smoszewską i kończył się na wysokości skrzyżowania z planowaną ul. Morawską (na części przedwojennych planów nie zaznaczono jednak tego skrzyżowania, a ulica dochodziła na nich do ul. Szlacheckiej). Projekty przewidywały poprowadzenie jej dalej na zachód, gdzie krzyżowałaby się z ulicami Szlachecką, Bydgoską, Warszawską i Grudziądzką, kończąc się na planowanej ul. Stanisława Leszczyńskiego. Zabudowę stanowiło 16 budynków, w większości drewnianych lub drewniano-murowanych[1], parterowych i jednopiętrowych[2]. W jednym z takich domów (nr 17) mieszkał Julian Paczewski, lokalny działacz społeczny, organizator niewielkiego bazaru między ul. Skrzelewską a ul. Kołobrzeską[3]. Zabudowania zajmowały głównie wschodni odcinek ulicy (numeracja od 1 do 19), poza jednym (nr 35), który znalazł się na dalszym, planowanym odcinku, i do wybuchu wojny powstał jedynie w stanie surowym.

Podczas powstania warszawskiego, na przełomie sierpnia i września, na rogu ul. Skrzelewskiej z ul. Smoszewską, stacjonował 257. pluton zgrupowania "Żmija". Zabudowa została częściowo zniszczona podczas II wojny światowej, przetrwało jednak sporo budynków zarówno drewnianych, jak i murowanych[4] – większość z nich istniała przez kolejnych kilkadziesiąt lat, gdyż w okolicy po wojnie niewiele się zmieniło. Ulica została najpewniej jeszcze w latach 50. XX wieku dociągnięta do ul. Grudziądzkiej, mijając po drodze Szlachecką, Bydgoską oraz Warszawską – zachodni odcinek został zagospodarowany przez ogródki działkowe, we wschodnim dominowała niska zabudowa, głównie przedwojenna – jeden drewniany dom w stylu "nadświdrzańsko-nadwiślańskim" zapamiętał i opisał Jerzy Kasprzycki[5].

Sytuacja uległa zmianie pod koniec lat 70. XX wieku, kiedy to na Marymoncie rozpoczęto budowę osiedla Marymont Dolny, a obszar obszar dawnego Potoku został zabudowany kilkunastopiętrowymi blokami mieszkalnymi. W związku z tym wszelka zabudowa ulicy została wyburzona, a ulica uległa całkowitej likwidacji. Przez lata przetrwały jedynie szczątki dawnych chodników oraz słupów telefonicznych, do dzisiaj nie dotrwały jednak żadne relikty ul. Skrzelewskiej.

PrzypisyEdytuj

  1. liczba budynków – 9 drewnianych, 5 murowanych, 2 drewniano-murowane; źródło: dokumenty Biura Odbudowy Stolicy
  2. liczba budynków – 7 jednopiętrowych, 6 parterowych, 3 zniszczone całkowicie; źródło: dokumenty Biura Odbudowy Stolicy
  3. Wieś Potok (w:) Jerzy Kasprzycki: Korzenie miasta. Warszawskie pożegnania, t. V, str. 130-131, wyd. Veda, Warszawa 1999
  4. liczba budynków – 9 zachowanych, 2 spalone, 4 zniszczone, 1 w stanie surowym źródło: dokumenty Biura Odbudowy Stolicy
  5. Ujutnyj Marymont (w:) Jerzy Kasprzycki: Korzenie miasta. Warszawskie pożegnania, t. V, str. 144-145, wyd. Veda, Warszawa 1999

Zobacz teżEdytuj