FANDOM


Ujednoznacznienie
Ten artykuł dotyczy ulicy. Zobacz też: Zespół przystankowy Nowy Świat i Stacja metra Nowy Świat-Uniwersytet.
Nowy Świat
Śródmieście Południowe, Śródmieście Północne
Śródmieście
Nowy Swiat pk.jpg
ul. Nowy Świat
Okres powstania: XVI wiek
Długość: 1 000 m
Zakres numerów: 1-72
Google MapsOpen Street Map
Zabytek.png
nr w rej.
353
Ulica Nowy Świat – ulica w Śródmieściu, część Traktu Królewskiego, która biegnie od placu Trzech Krzyży do Krakowskiego Przedmieścia. Jest jedną z najdroższych i najelegantszych, obok Chmielnej, ulic Warszawy.

HistoriaEdytuj

Pierwsze zabudowania szlacheckich dworków i pałacyków można było znaleźć w tym rejonie, wzdłuż dawnego traktu czerskiego, już w XVI wieku, a sama ulica wspominana jest w źródłach w 1643 roku – jej nazwa wywodzi się zapewne od znajdującej się w tym miejscu jurydyki Nowoświecka, pierwszej świeckiej jurydyki, co mogło być wówczas rozumiane jako "nowy świat". Z czasem powstały kolejne jurydyki: Tamka-Kałęczyn, Bożydar-Kałęczyn czy Ordynacka. Nazwa Nowy Świat upowszechniła się w połowie XVIII wieku, wtedy też obok pałaców zaczęły pojawiać się pierwsze kamieniczki, ponadto całą ulicę wyłożono brukiem. Liczne, najwyżej dwupiętrowe, klasycystyczne kamieniczki zapełniły Nowy Świat w okresie Królestwa Kongresowego, natomiast w 1824 roku ulica została przecięta nową arterią – Alejami Jerozolimskimi.

Nowy Swiat ok. 1900 PD.jpg

Ulica Nowy Świat na obrazie Władysława Podkowińskiego (1892)

Skanuj0042.jpg

Powitanie cara Mikołaja w 1897 roku (w tle pałac Branickich)

W XIX wieku ulica stała się warszawskim salonem, dnia 26 grudnia 1856 roku zapłonęły na ulicy jedne z pierwszych w Warszawie latarni gazowych. Trwała dalsza rozbudowa kamienic oraz infrastruktury, w 1881 roku wzdłuż ulicy uruchomiono linię tramwaju konnego, który w 1908 roku przekształcono w tramwaj elektryczny. Ulica znacznie zmieniła się na przełomie XIX i XX wieku, kiedy to niskie kamieniczki zaczęły ustępować coraz wyższym, wielkomiejskim kamienicom, w 1895 roku ulicę wybrukowano drewnianą kostką. W okresie międzywojennym Nowy Świat był jedną z najmodniejszych ulic ówczesnej Warszawy, znane było powiedzenie: Jeżeli chcesz spotkać swego przyjaciela, którego nie widziałeś od lat, przespaceruj się Nowym Światem dwa razy, a spotkasz go na pewno. Znajdowały się tu także liczne ważne lokale rozrywkowe, hotele, kawiarnie i cukiernie. Skrzyżowanie Nowego Światu z Chmielną postrzegano czasem jako centrum Warszawy.

Nowy Świat ( nr 53, tablica).JPG

Tablica pamiątkowy na kamienicy nr 53

W 1939 roku zniszczeniu uległa szczególnie północna część ulicy, gdyż w pałacu Branickich i Domu Interesów znajdowało się Dowództwo Obrony Warszawy. W 1942 i 1943 lokal "tylko dla Niemców" Cafe Club, znajdujący się na rogu Alei Jerozolimskich, wstrząsnęły dwa zamachy przeprowadzone przez Gwardię Ludową. Podczas powstania warszawskiego ulica znalazła się w polskich rękach, a właz na rogu z Warecką służył za wyjście z kanałów powstańcom ewakuującym się ze Starego Miasta, natomiast we wrześniu 1944 roku ulica była miejscem silnych walk.

Zabudowa ulicy została bardzo zniszczona podczas II wojny światowej, z 71 budynków w dobrym stanie przetrwało jedynie sześć. Po zniszczeniach wojennych ulicę odbudowano w nawiązaniu do jej wyglądu z początków XIX wieku, a w miejscu oficyn wzniesiono osiedle Nowy Świat. W 1949 roku zdemontowano tory tramwajowe (choć do 1960 roku kursowały one między Alejami Jerozolimskimi a placem Trzech Krzyży), a wiele zachowanych budynków znacznie przekształcono bądź przebudowano, wiele dobrze zachowanych obiektów wyburzono. Wkrótce na rogu z Alejami Jerozolimskimi powstał gmach Komitetu Centralnego PZPR. Ulica stała się zwykłą miejską ulicą przelotową, zyskała szerokość czterech pasów. Dopiero w 1996 roku ulica przeszła remont, ze zwykłej miejskiej ulicy stała się deptakiem, a ruch po ulicy mogą odbywać tylko miejskie autobusy, taksówki oraz samochody uprzywilejowane. W okresie letnim w weekendy ulica jest całkowicie zamknięta dla ruchu samochodowego. Ulica ta doczekała się własnej monografii pióra Jarosława Zielińskiego, która ukazała się w 1998 roku w serii Ulice mojego miasta, nakładem Wydawnictwa Veda.

W 2013 roku zaproponowano do realizacji trasę tramwajową wzdłuż ulicy od ul. Belwederskiej przez Aleje Ujazdowskie, Miodową i Bonifraterską do ul. Stawki – celowość budowy została zbadana przez specjalistów, którzy umieścili trasę wysoko w rankingu. Wkrótce po ogłoszeniu raportu pojawiły się różne opinie na temat tej propozycji – z jednej strony urbanista Krzysztof Domaradzki stwierdził, że zaburzą one niedawno wydobyty szyk ulicy, wprowadzą dodatkowe drgania szkodzące zabytkom oraz wygonią stąd spacerowiczów, odmiennego zdania był natomiast znawca komunikacji miejskiej Jarosław Osowski, którego zdaniem obecny projekt nie jest idealny, a ulicami Trakt Królewskiego i tak kursują przepełnione autobusy, które tramwaje mogłyby zastąpić. Dnia 8 marca 2015 roku na rogu z ulicą Świętokrzyską została uruchomiona stacja metra C-12 Nowy Świat-Uniwersytet.

PrzebiegEdytuj

Nowy Świat.JPG

Nowy Świat – świąteczna iluminacja

Nowy Świat rozpoczyna swój bieg na pl. Trzech Krzyży, u zbiegu z Książęcą i Żurawią, po czym kieruje się na północ przecinając bądź krzyżując się kolejno z aleją Lorentza, ulicą Mysią, Alejami Jerozolimskimi (jako rondo de Gaulle'a), ulicą Smolną, Foksal, Chmielną, Ordynacką, Warecką i Świętokrzyską, by zakończyć się płynnym przejściem w Krakowskie Przedmieście na wysokości Pomnika Kopernika. Ulica na odcinku od Smolnej do Krakowskiego Przedmieścia jest dostępna jedynie dla komunikacji miejskiej, taksówek, rowerów oraz samochodów uprzywilejowanych.

ObiektyEdytuj

Nowy świat 1 (2).jpg

Kamienica Andrzeja Strońskiego (nr 1)

Nowy Świat (nr 6-12).JPG

Gmach Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (nr 6/12)

Nowy Świat (nr 35).JPG

Kamienica Karola Bürgera (nr 35)

Nowy Świat (nr 50, nr 48).JPG

Kamienice nr 50 (po lewej) i nr 48

StaszicaPalace.jpg

Pałac Staszica

Do najważniejszych obiektów wzdłuż Nowego Światu należą:

Pozostałe obiekty wzdłuż ulicy znajdują się pod numerami: nr 2, nr 3, nr 21, nr 22, nr 23, nr 24, nr 25, nr 26, nr 28, nr 29, nr 30, nr 33, nr 34, nr 35, nr 37, nr 38, nr 39, nr 42, nr 43, nr 44, nr 45, nr 46, nr 47, nr 48, nr 50, nr 55, nr 57, nr 58, nr 60, nr 61, nr 62, nr 63 oraz nr 66.

Spośród nieistniejących obiektów należy wymienić:

Linki zewnętrzneEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

W sieci Wikii

Losuj Wikię