FANDOM


Zabytek
nr w rej.
A-836
Sądy na Lesznie (aleja Solidarności, budynek nr 127)

Gmach Sądów na Lesznie

Sądy na Lesznie (Ogrodowa)

Gmach widoczny od strony ulicy Ogrodowej

Sądy na Lesznie (Sądy Grodzkie, Sąd Okręgowy) – monumentalny budynek zawsze pełniący funkcję sądów, znajdujący się przy alei "Solidarności" 127, a pierwotnie przy Lesznie 53/55. Dzisiaj mieści się w nim Sąd Okręgowy.

Budowę gmachu Sądów Grodzkich rozpoczęto w 1935 roku w miejscu wcześniejszego gmachu Urzędu Konsumpcyjnego. Budynek zaprojektował Bohdan Pniewski, a jego budowa trwała do 1939 roku. Gmach oddano do użytku 30 czerwca 1939 roku, kiedy to przeniosły się do niego Sąd Apelacyjny oraz Sąd Najwyższy, wcześniej urzędujące w budynku pasażu Simonsa na Długiej. Był to wówczas największy budynek sądowy w całej Europie, np. długość jego korytarzy miała przekraczać 15 kilometrów. Wjazdy dla więźniarek umożliwiono od strony ulicy Ogrodowej, która wówczas była dużo spokojniejsza od Leszna, jednak architekt chciał obrócić gmach o 180 stopni w celu lepszego doświetlenia go. Nie zgodził się na to inwestor, Fundusz Kwaterunku Wojskowego.

Podczas niemieckiej okupacji w części budynku Niemcy urządzili szpital, później znalazł się on na granicy getta – główne wejście od strony Leszna prowadziło do getta, a tylne od strony ulicy Ogrodowej na stronę aryjską, dzięki czemu możliwe były ucieczki oraz przemyt żywności, lekarstw i broni. W czasie powstania warszawskiego Polacy obsadzili budynek 1 sierpnia, a ze względu na nacierające wojska niemieckie musieli go opuścić 7 sierpnia. Budynek został nieznacznie uszkodzony w wyniku działań wojennych, spalone były jedynie ostatnie piętra. Jego odbudowę przeprowadzono z niewielkimi zmianami w latach 19461949 według projektu Bohdana Pniewskiego. Nie odtworzono m.in. czterech betonowych rózg liktorskich ustawionych przy wejściu od strony Leszna.

Od frontu zdobi go zajmująca całą szerokość gmachu inskrypcja: Sprawiedliwość jest ostoją mocy i trwałości Rzeczypospolitej, są to słowa Andrzeja Frycza Modrzewskiego i parafraza łacińskiej sentencji Ulpiana Iustitia fundamentum regnorum est. Interesującymi elementami detalu są również zachowane od strony ulicy Ogrodowej uchwyty na flagę. Ponadto na elewacjach zachowano liczne ślady po kulach, a od strony alei "Solidarności" umieszczono tablicę upamiętniającą zgrupowanie "Leśnik".

CiekawostkiEdytuj

  • Budynek został wybrany przez Muzeum Architektury we Frankfurcie nad Menem jako jeden z trzech, obok kościoła św. Rocha w Białymstoku i Domu Towarowego CDT, obiektów reprezentujących polską architekturę w publikacji "Architektura XX wieku".

Linki zewnętrzneEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

W sieci Wikii

Losuj Wikię