FANDOM


Disambig
Ten artykuł dotyczy Rynku Starego Miasta. Zobacz też: Rynek Nowego Miasta.
Rynek Starego Miasta
Stare Miasto
Śródmieście
Rynek1
Rynek Starego Miasta
Okres powstania: XIV wiek
Zakres numerów: 1-42
Pobliski zespół przystankowy: brak
Zdjęcie satelitarne w Google Maps
Zabytek
nr w rej.
475

Rynek Starego Miasta – prostokątny plac położony na Starym Mieście, najstarszy plac Warszawy.

Plac ma wymiary 90 na 73 metry i odchodzi od niego osiem uliczek, które wychodzą parami, prostopadle do siebie, z każdego narożnika placu, i są to ulice Wąski Dunaj, Nowomiejska, Krzywe Koło, Kamienne Schodki, Celna, Jezuicka, Świętojańska oraz Zapiecek. Plac jest zamknięty dla ruchu kołowego.

HistoriaEdytuj

RynekStaregoMiasta wieszanie

Rynek w 1794 roku: scena przedstawia wieszanie targowiczan na tle ratusza

Rynek Starego Miasta ukształtował się wraz z lokacją Starej Warszawy, a więc na przełomie XIII i XIV wieku. Wytyczono przy nim czterdzieści działek, zabudowa początkowo była drewniana, a pośrodku około 1429 roku stanął ratusz z pręgierzem i kuną, czyli klatką dla przestępców. Rynek pełnił funkcje handlowe oraz publiczne – tutaj odbywały się targi, jarmarki oraz egzekucje publiczne, w późniejszym okresie spalano także heretyckie księgi i pisma. W XV wieku zaczęły pojawiać się pierwsze gotyckie kamieniczki, a około 1580 roku na rynku umieszczona została studnia, do której drewnianymi rurociągami doprowadzano wodę z ujęcia z rzeczki Bełczącej. Pożar miasta z 1607 roku zniszczył dużą część zabudowy, kończąc epokę gotycką i drewnianą, a dając miejsce pod nową, renesansową, a potem barokową architekturę. Nowe kamienice stawały się coraz wyższe, nawet trzypiętrowe, pokrywano je tynkiem, schodkowe szczyty zastąpiła attyka przykrywająca dach.

Syrenka stalus2

Rynek Starego Miasta koło 1900 roku

Choć zabudowa wokół Starej Warszawy rozrastała się coraz bardziej, funkcję najważniejszego placu miasta rynek zachował do końca XVIII wieku. Ratusz kilkakrotnie przebudowano. Dnia 2 grudnia 1789 roku z rynku wyruszyła czarna procesja, podczas której delegaci przekazali królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu petycję domagającą się przywrócenia praw publicznych mieszczanom. W 1794 roku na rynku powieszono zdrajców z Targowicy. Kiedy jednak w tym samym roku zaczęła obowiązywać uchwała Prawo o miastach, scalająca otaczające Warszawę jurydyki, rynek zaczął tracić na znaczeniu, a centrum miasta zaczęło przenosić się w stronę południową. W 1817 rozebrano dawny ratusz. W jego miejscu w 1855 roku stanęła rzeźba Syreny dłuta Konstantego Hegla. Otoczono ją basenem z wodotryskiem, a wygląd rynku uzupełniły dwie żeliwne studnie.

Zarówno Rynek Starego Miasta, jak i całe Stare Miasto, znacznie spauperyzowało się w XIX wieku i dopiero na początku XX wieku renowacją zabytkowych kamienic zainteresowało się Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości. W 1916 roku poszczególne strony rynku otrzymały za patronów osoby związane z Sejmem Czteroletnim: Ignacego Wyssogotę-Zakrzewskiego (południowa pierzeja), Franciszka Barssa (wschodnia), Hugona Kołłątaja (zachodnia) oraz Jana Dekerta (północna). W 1928 roku fasady rynkowych kamienic zostały odnowione i udekorowane polichromiami znanych polskich plastyków. Zniknął ostatecznie handel z rynku, w 1929 roku wszystkich handlarzy przeniesiono do Hali Świętojerskiej przy Świętojerskiej 4/6. W 1936 roku trzy kamienice w północnej pierzei przeznaczono na siedzibę Muzeum Historycznego. W 1938 studenci architektury, prowadzeni przez Oskara Sosnowskiego, dokonali inwentaryzacji zabudowy Rynku Starego Miasta.

Rynek

Ruiny kamienic przy rynku w 1945 roku

Rynek Starego Miasta (remont nawierzchni)

Remont nawierzchni rynku (2013)

Rynek Starego Miasta (lodowisko)

Lodowisko na rynku (2014)

Podczas okupacji Niemcy chcieli za wszelką cenę przejąć dokumenty inwentaryzacyjne i je zniszczyć, jednak dzięki polskiej uporczywości udało się je najpierw wywieźć do Brwinowa, a następnie do Piotrkowa Trybunalskiego. Zabudowa została znacznie zniszczona w wyniku powstania warszawskiego, najbardziej zniszczona została wschodnia pierzeja rynku, gdzie zniszczeniu uległo niemal 100% zabudowy. Strona południowa przetrwała w 50%, a północna, najlepiej zachowana, w 70%. W 1945 roku przeprowadzono prace zabezpieczające, a dzięki zachowanym dokumentom w 1949 roku przystąpiono do odbudowy rynkowych kamienic. Podczas prac rewaloryzacyjnych udało się odtworzyć bądź odratować wiele autentycznych elementów, a najstarsze i najważniejsze detale wyeksponowano. Podczas odbudowy posłużono się także opisami z przewodnika Adama Jarzębskiego. Prace zakończono w 1953 roku, a wszystkie kamienice pokryte zostały nowymi, kolorowymi polichromiami, odtworzono jak najdokładniej ich fasady, wnętrza dostosowano jednak do nowych potrzeb mieszkaniowych.

Współcześnie Rynek Starego Miasta jest jednym z najważniejszych miejsc na kulturalnej i turystycznej mapie Warszawy, ze względu na wpisanie w 1980 roku warszawskiego Starego Miasta na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO jest głównym punktem każdej wycieczki do Warszawy. Latem odbywają się na nim liczne wydarzenia kulturalne, a zimą rynek dekorowany jest świątecznymi ozdobami oraz choinką. Jego najważniejszym elementem jest pomnik Syrenki, wokół niego zachowały się dwie dawne studnie, a w bruku wykonano zarys murów dawnego ratusza oraz otaczających go jatek i kramów. Ponadto w latach 2010-2012 przeprowadzono renowację piwnic wokół Rynku, które zostały udostępnione zwiedzającym w Noc Muzeów, 19 maja 2012 roku. Od sierpnia do listopada 2013 roku trwała natomiast renowacja nawierzchni rynku, podczas prac odkryto pozostałości m.in. kuny, pręgierza oraz rynkowych kramów.

W latach 2008-2012 na rynku organizowano również jarmark bożonarodzeniowy, jednak w 2013 roku zamiast niego miało zostać zorganizowane lodowisko – choć początkowo wycofał się jeden ze sponsorów i zapowiedziano, że na rynku nie zostanie zorganizowane ani lodowiska, ani jarmarku, to na początku grudnia na bruku rynku miasto ustawiło konstrukcję lodowiska, a obok niego znalazła się wypożyczalnia oraz oferta gastronomiczna. Lodowisko działało do połowy marca 2014 roku, a dziennie korzystało z niego około 1,5 tysiąca osób. Ponownie uruchomiono je w grudniu 2014 roku i działało do końca lutego 2015 roku.

ZabudowaEdytuj

Rynek Starego Miasta

Widok w kierunku wylotu Krzywego Koła

Rynek Starego Miasta (Zegar)

Zegar w kamienicy nr 15

Rynek Starego Miasta (kamenica)

Kamienice nr 19 i nr 21 – z gotyckimi portalami

Strona Barssa Rynek Starego Miasta

Strona Barssa

Pierzeje Rynku Starego Miasta są szczelnie wypełnione kamienicami pochodzącymi z różnych epok, w większości pieczołowicie odbudowanymi po zniszczeniach II wojny światowej. Każda spośród czterech pierzei rynkowych ma swojego patrona, osobę związaną z Sejmem Czteroletnim, jaki miał miejsce w latach 1788-1792. Przy nich znajduje się trzydzieści osiem rynkowych kamienic:

GaleriaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

W sieci Wikii

Losuj Wikię