Fandom

Warszawikia

Powstanie listopadowe

5429 stron w Warszawikii
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij
Marcin Zaleski Wziecie Arsenalu 600.jpg

Wzięcie Arsenału, obraz Marcina Zaleskiego

Powstanie listopadowe - powstanie narodowe przeciw Rosji, rozpoczęte 29 listopada 1830 roku w Warszawie, zakończone w październiku 1831. Powstanie objęło tereny zaboru rosyjskiego, ale jego idee wsparli Polacy z całego dawnego terenu Polski.

HistoriaEdytuj

Jozef baron chlopicki.jpg

Generał Józef Chłopicki

Józef Sowiński.jpg

Generał Józef Sowiński

Piotr Wysocki.jpg

Porucznik Piotr Wysocki

Bitwa pod Olszynką.jpg

Bitwa pod Olszynką Grochowską

Geneza Powstania listopadowegoEdytuj

W 1815r. car Aleksander I utworzył Królestwo Polskie, zwane też Królestwem Kongresowym. Powstało ono z większości ziem Księstwa Warszawskiego; było zależne od Rosji, ale otrzymało znaczna autonomię i najbardziej liberalną konstytucje w Europie.

Do 1830r. Królestwo Polskie szybko rozwijało się gospodarczo. Przybywało ludności, zawarto bardzo korzystny układ celny z Rosją, dzięki któremu polskie wyroby bez przeszkód eksportowano na wschód.

W lipcu 1830r. wybuchła rewolucja we Francji, a w sierpniu w Belgii. W listopadzie car zapowiedział wysłanie armii Królestwa Polskiego do tłumienia belgijskiego powstania. Choć groźba ta była mało realna, poruszyła spiskowców ze sprzysiężenia podchorążych, które powstało w 1828r. w Szkole Podchorążych w Warszawie. Jego przywódcą był podporucznik Piotr Wysocki. Sprzysiężeni podejrzewali, że car zamierza ściągnąć nad Wisłę znaczne siły rosyjskie, by ostatecznie wcielić Królestwo Polskie do Rosji. Postanowili wywołać powstanie, a potem przekazać władzę doświadczonym politykom - "starszym w narodzie" jak ich nazywali.

Nie mieli żadnego programu. Liczyli na poparcie społeczeństwie, mimo licznych i głosów przeciwnych walce. Tych 200 młodych żołnierzy i cywili zaplanowało rozpoczęcie powstania na wieczór 29 listopada 1830 roku. Dramatyczne wydarzenia, które wówczas wystąpiły nazywane są "nocą listopadową".

Przebieg Powstania listopadowegoEdytuj

W czasie "nocy listopadowej" kilkuset podchorążych ruszyło przez ciemne ulice Warszawy. Po szturmie na Belweder, gdzie nie udało się schwytać księcia Konstantego, skierowali się do centrum miasta - do Arsenału, gdzie przechowywano broń. Gdy weszli w Nowy Świat, powitała ich cisza - "Polacy, do broni!" - zaczęli wołać. W odpowiedzi usłyszeli trzask zamykanych okiennic. Na wezwanie jednak odpowiedziało kilka tysięcy warszawian i Arsenał został zdobyty. Rankiem książe Konstanty (namiestnik carski) wycofał wierne sobie oddziały za miasto. Warszawa była w rękach powstańców.

"Półgłówki zrobili burdę, którą wszyscy ciężko przypłacić mogą" - powiedział Józef Chłopicki po "nocy listopadowej. Tenże generał 5 grudnia 1830r. ogłosił się dyktatorem. Generał Chłopicki - patriota, a zarazem przeciwnik powstania - wydawał się idealnym człowiekiem do wytargowania ustępstw i zakończenia walk.

W styczniu 1831r. sejm królestwa ogłosił detronizację cara jako króla Polski. W lutym armia polska obroniła Warszawę w bitwie pod Olszynką Grochowską; w maju zaś, Polacy ponieśli klęske pod Ostrołęką. We wrześniu, po szturmie Woli, władze powstania oddały Warszawę Rosjanom.

Skutki Powstania listopadowegoEdytuj

Po szturmie Woli i śmierci gen. Sowińskiego, w armii polskiej zaczęły się masowe dezercje. W październiku poddały się twierdze w Modlinie i Zamościu.

Jesienią 1831r. Rosjanie powołali Rząd Tymczasowy którego zadaniem była pacyfikacja i militaryzacja Królestwa, administracja została podporządkowana naczelnikom wojennym, w 1832r. nastąpiło znaczne ograniczenie autonomii Królestwa Polskiego: zastąpienie konstytucji Statutem Organicznym, wcielenie armii polskiej do rosyjskiej, zniesienie polskiego sejmu i samorządów, postępująca rusyfikacja administracji. Zlikwidowano polskie szkolnictwo wyższe. Interwencyjna armia rosyjska przywlokła ze sobą epidemię cholery, dziesiątkującą ludność Królestwa. W wyniku powstania około 11 tysięcy osób opuściło kraj, rozpoczęła się Wielka Emigracja.

Wielka EmigracjaEdytuj

Ogrod Krasinskich powstanie listopadowe.JPG

Kamień w Ogrodzie Krasińskich upamiętnia jedno z pierwszych starć powstania

Wielka Emigracja to jeden ze skutków Powstania listopadowego, jeden z największych ruchów emigracyjnych ówczesnej Europy. Do emigrantów należała głównie szlachta polska, żołnierze powstańczy, członkowie Rządu Narodowego, politycy, pisarze, artyści, inteligencja. Z emigracją związani byli m. in. Fryderyk Chopin, Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Cyprian Kamil Norwid, Joachim Lelewel, Maurycy Mochnacki, Seweryn Goszczyński, Jan Czyński.

Zobacz teżEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

W sieci Wikii

Losuj Wikię