FANDOM


Pomnik Feliksa Dzierżyńskiego

Pomnik Feliksa Dzierżyńskiego

Pomnik Feliksa Dzierżyńskiego – nieistniejący monument znajdujący się w latach 1951-1989 na pl. Bankowym autorstwa rzeźbiarza Zbigniewa Dunajewskiego wyobrażający postać Feliksa Dzierżyńskiego. Pomnik znajdował się na wysokości osi południowego ryzalitu gmachu dawnego Ministerstwa Skarbu, czyli w miejscu, gdzie Feliks Dzierżyński miał przemawiać do robotników w 1905 roku. Dziś w tym miejscu znajduje się pomnik Juliusza Słowackiego. Postument pomnika Feliksa Dzierżyńskiego znajdował się na szerokim podeście w rodzaju sceny, do którego prowadziły stopnie. Cokół, do którego prowadziły stopnie z podestu, był licowany jasnym granitem, na każdej ze stron znajdowały się płyciny i w górnej części szeroki gzyms.

Pomnik Feliksa Dzierżyńskiego został odsłonięty 20 lipca 1951 roku w miejscu przeniesionej bardziej na północ (dziś Kino Muranów) fontanny. Odsłonięcie pomnika miało nadzwyczaj uroczysty charakter – byli przy nim obecni przedstawiciele najwyższych władz partyjnych i państwowych. Przy okazji urządzonej wówczas uroczystości zmieniono nazwę placu z „Bankowy” na „Plac Feliksa Dzierżyńskiego”. [1] Sam pomnik nie został wykonany z brązu jak planowano - wykonano go z betonu i pokryto chemicznie brązem. Na cokole wykuto napis: "Feliks Dzierżyński to duma polskiego ruchu rewolucyjnego. B. Bierut".

10 lutego 1982 roku 17-letni Emil Barchański wraz z kolegami oblał farbą i podpalił pomnik, za co ujęty został przez SB 3 marca. Był przesłuchiwany i bity. Jako nieletni został wypuszczony pod nadzorem kuratora. 3 czerwca zaginął nad Wisłą w nieznanych okolicznościach, a jego ciało wyłowiono 2 dni później z rzeki. Była to jedna z ofiar stanu wojennego w Polsce.

Jesienią 1989 roku zniszczono w całej Polsce bardzo wiele pomników – za zgodą lub z inicjatywy władz miejskich, a niekiedy nawet bez niej. Bardzo głośnym wydarzeniem było – mające miejsce wkrótce po rozbiórce warszawskiego pomnika Feliksa Dzierżyńskiego – oblanie benzyną i podpalenie pomnika Lenina w Krakowie.[2] 16 listopada 1989 roku we wczesnych godzinach popołudniowych pracownicy Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich, w otoczeniu fotoreporterów, dziennikarzy, a także licznie zgromadzonych warszawiaków, przystąpili do demontażu pomnika. Postument pomnika został rozebrany, a miejsce po nim oczyszczone i zalane asfaltem.

29 września 2001 roku w miejscu po pomniku Feliksa Dzierżyńskiego stanął pomnik Juliusza Słowackiego według starego projektu Edwarda Wittiga, odsłonięty przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego i poświęcony przez Prymasa Polski Józefa Glempa. Nie jest prawdą, jak podają powszechne informacje, że do pomnika Juliusza Słowackiego wykorzystano postument pomnika Feliksa Dzierżyńskiego.

PrzypisyEdytuj

  1. Bartłomiej Kozłowski, Zburzenie pomnika Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie, Polska.pl
  2. tamże

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

W sieci Wikii

Losuj Wikię