Fandom

Warszawikia

Pałac Ursynów

5343 strony w Warszawikii
Dodaj nową stronę
Dyskusja2 Udostępnij
Ujednoznacznienie
Ten artykuł dotyczy pałacu Krasińskich na Ursynowie. Zobacz też: Pałac Krasińskich w Śródmieściu.
Pałac Ursynów.jpg

Pałac Ursynów

Zabytek.png
nr w rej.
642
Tablica Pałac Ursynów.JPG

Tablica na frontowej ścianie pałacu

Pałac Ursynów (Rozkosz, Krasińskich) to zabytkowy, neorenesansowy pałac położony na Ursynowie przy Nowoursynowskiej 166, pełniący współcześnie funkcję siedziby rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.

HistoriaEdytuj

Początki historii pałacu sięgają roku 1775[1] lub 1776[2], kiedy to Izabela z Czartoryskich Lubomirska rozpoczęła go wznosić najprawdopodobniej dla swojego faworyta i kochanka, francuskiego szambelana Józefa Maisonneuve'a – ówczesna nazwa Rozkosz wydaje się być na miejscu. Parterowy dworek był gotowy do 1777 roku. Pałac przeszedł jeszcze na pewien czas w ręce Joanny z Sułkowskich Sapieżynie, by od 1785 roku stać się już własnością córki Izabeli, Aleksandry z Lubomirskich, żony Stanisława Kostki Potockiego. Zlecili oni rozbudowę pałacu Chrystianowi Piotrowi Aignerowi. Nowy gmach, wybudowany w latach 1785-1786 zyskał formę klasycystycznego parterowego pawilonu z czterokolumnowym portykiem i małymi oficynkami. Od 1799 roku pałac był własnością Grzegorza Wykowskiego, a potem Ignacego Kochanowskiego.

W 1822 roku pałac stał się własnością Juliana Ursyna Niemcewicza, który wykupił pałac po swoim powrocie ze Stanów Zjednoczonych. W pałacu postanowił umieścić swoje cenne zbiory, m.in. ryciny oraz rękopisy, ale także zmienić jego nazwę. Początkowo chciał go nazwać Ameryka lub Waszyngton na cześć Stanów Zjednoczonych, jednak odradzono mu taką nazwę, bo mogłaby ona zostać źle odebrana w kraju pod rosyjskim zaborem. Zdecydował się więc nazwać pałac od swojego drugiego imienia Ursynowem. Nazwa ta później dała imię całej dzielnicy. W pałacu Juliana Niemcewicza często bywał Juliusz Słowacki. Pałac został skonfiskowany po powstaniu listopadowym, od 1832 roku właściciel pałacu został Wilhelm Malcz, potem od 1849 roku rezydowała w nim rodzina Potockich.

W 1857 roku przejęła go rodzina Krasińskich, a konkretnie Eliza z Branickich Krasińska, żona pisarza Zygmunta Krasińskiego. Wówczas przebudowano pałac do dzisiejszej, neorenesansowej postaci pod okiem Zygmunta Rospendowskiego, miało to miejsce w latach 1858-1860. Nowum było użycie w jego budowie żeliwa. Otaczające pierwotnie pałac klasycystyczne stajnie i wozownie zostały przebudowane w XIX i XX wieku.

PalacUrsynow skarpa.jpg

Pałac widoczny od strony skarpy

Pałac do 1906 roku należał do członka rodziny Krasińskich, Adama Krasińskiego, który oddał pałac wraz z przyległościami Polskiej Macierzy Szkolnej, przez pewien czas mieściły się tu liczne placówki oświatowe. Pałac mocno ucierpiał podczas I wojny światowej, zagładzie uległa m.in. wiekowa aleja lipowa prowadząca do pałacu. W 1921 roku pałac przejął w spadku Edward Raczyński i wkrótce podarował go Ministerstwu Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Pałac nie został zniszczony podczas II wojny światowej. Od 1949 roku mieściła się w nim Szkoła Państwowych Ośrodków Maszynowych i Spółdzielni Produkcyjnych - na jej potrzeby powstały cztery pawilony: jadalni, dwa dydaktyczne oraz jeden z aulą, w głębi parku znalazły się bursy. Zabudowania powstały w latach 1950-1954 wg projektu Stefana Tworkowskiego jako socrealistyczne. Od 1956 należy do Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, dziś mieści się w nim siedziba rektora uczelni.

Substancja zabytkowaEdytuj

PalacUrsynow tarnowski.jpg

Popiersie przedstawiające Jana Tarnowskiego

PalacUrsynow jadwiga.jpg

Popiersie przedstawiające królową Jadwigę

W skład zespołu pałacowo-parkowego Ursynów wchodzą oprócz jego głównej części, czyli pałacu, także boczne oficyny, taras ze schodkami na tyłach pałacu oraz przylegający do niego park, całość dziś użytkowana przez Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego.

Współczesny wygląd pałacu został nadany w wyniku przebudowy z lat 1858-1860 w stylu neorenesansowym, budynek jest regularny i symetryczny, a frontowa elewacja została ozdobiona płaskorzeźbami wykonanymi przez Juliusza F. Cenglera, które przedstawiają hetmanów: Stefana Czarnieckiego, Stanisława Koniecpolskiego, Pawła Sapiehę, oraz Jana Tarnowskiego. We wnękach ryzalitów znalazły się rzeźby przedstawiające Fortunę oraz Ceres. W tympanonie umieszczono herb Ślepowron Krasińskich oraz rzeźby dzieci symbolizujące pory roku. W elewacji ogrodowej stworzonej na podobieństwo głównej fasady znalazły się podobizny: Wandy, Dąbrówki, Jadwigi i Barbary. Warto też zauważyć, że kolumienki podtrzymujące taras od strony ogrodowej wykonane są z żeliwa, co w momencie budowy pałacu (1860) było całkowitą nowością.

Otaczający pałac park został ostatecznie skomponowany w 1954 roku wg projektu Alfonsa Zielonki. W jego skład wchodzą między innymi rosnący na prawo od pałacu orzech czarny zasadzony podobno przez Niemcewicza z nasion podarowanych mu przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Jerzego Waszyngtona. Natomiast obok budynki 7 zachował się dąb szypułkowy Józef z tabliczką, gdzie oprócz nazwy drzewa napisano: Naruszenie stanu istniejącego będzie karane chłostą. Tabliczkę tę umieszczono na urodziny doktora dendrologii Józefa Rokoszy.

Szczególnie ciekawym obiektem w parku jest budynek 9, czyli Aula Kryształowa - jest to budynek wybudowany w stylu realizmu socrealistycznego (podobnie jak gmach nr 6), z dwiema ośmiobocznymi wieżami w narożach, ozdobiony portykiem wgłębnym z kolumnami udekorowanymi liśćmi paproci. Aula ma kształt podobny do spadochronu z bogatym detalem rzeźbiarskim, przedstawiającym m.in. słoneczniki. Przetrwały także socrealistyczne, kryształowe żyrandole. Socrealistyczne malowidła zostały zatynkowane.

PrzypisyEdytuj

  1. wg Marta Leśniakowska. Architektura w Warszawie. Wyd. Arkada, Warszawa, 2005.
  2. wg Wikipedii

Linki zewnętrzneEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

W sieci Wikii

Losuj Wikię