Fandom

Warszawikia

Pałac Przebendowskich

5356 stron w Warszawikii
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij
Pałac Przebendowskich (aleja Solidarności).JPG

Pałac Przebendowskich – elewacja frontowa (widok letni)

Zabytek.png
nr w rej.
17
Aleja Solidarności (nr 62).JPG

Pałac Przebendowskich – elewacja frontowa (widok zimowy)

Pałac Przebendowskich (aleja Solidarności) 2.JPG

Pałac Przebendowskich – elewacja ogrodowa

Pałac Przebendowskich (Radziwiłłów, Zawiszów) – zabytkowy pałac położony pomiędzy dwoma jezdniami alei "Solidarności" w pobliżu ulicy Bielańskiej, mieszczący się pod adresem aleja "Solidarności" 62. Dawniej nosił adres Bielańska 14. Dziś mieści się w nim Muzeum Niepodległości.

Pałac został wzniesiony prawdopodobnie w latach 17271729[1] roku dla podskarbiego wielkiego koronnego, Jana Jerzego Przebendowskiego, projektant budynku jest nieznany[2]. Budynek znajdował się w rękach Przebendowskich do 1768[3] roku, kiedy to przeszedł na własność rodziny Kossowskich, którzy początkowo musieli dzielić się nim z rodziną Łętowskich. Został nieznacznie przebudowany w latach 1783-1789 według projektu Szymona Bogumiła Zuga. Do Kossowskich należał do 1831 roku, jednak już na początku XIX wieku został wynajęty na Hotel de Hamburg. W międzyczasie znajdował się tu także gabinet figur woskowych, swoje siedziby mieli różnoracy sztukmistrze, oferenci, restauracja "Gąsiorowskiego", Urząd Kontroli Służących oraz Trybunał Handlowy. W oficynie mieściła się natomiast Fabrykę Guzików oraz Wszelkich Wyrobów Metalowych i Pieczętarskich.

W 1831 roku właścicielem pałacu został Jakub Piotrowski, który wraz z długami odsprzedał go w 1844 roku Jakubowi Lewińskiego. Jeszcze w tym samym roku przejął go Mateusz Nowakowski, który przekształcił pałac w kamienicę czynszową. Doprowadziło to do stopniowej degradacji pałacu, dopiero w 1863 roku pałac zakupił Jan K. Zawisza i zlecił jego przebudowę według projektu Wojciecha Bobińskiego. W wyniku przebudowy zmieniło się nieco wejście do pałacu, gdzie w ryzalicie architekt nakazał wybić trzy wielkie otwory w miejscu dawnych drzwi i okien, a nowe wejście umieścić bardziej w głębi. Dzięki temu pojawił się efektowny przedsionek umożliwiający przykładowo ochronę przed deszczem dla gości wysiadających z karet. W westybulu pojawił się iluzjonistyczny plafon Henryka Siemiradzkiego Świato i mrok. W 1912 roku dziedziczka pałacu odsprzedała go rodzinie Radziwiłłów.

Podczas powstania warszawskiego pałac znalazł się na linii frontu, która przez długi czas przebiegała ulicą Bielańską, i osłaniał Bank Polski, bronioną przez powstańców redutę. Gdy 23 sierpnia powstańcy zdobyli budynek, podobno powitał ich sam książę Radziwiłł, który wraz z rodziną ukrywał się w piwnicach. Następnego dnia budynek trafiła bomba, potem został zajęty przez Niemców, a Radziwiłłów aresztowano. Wywieziono ich najpierw do Berlina na przesłuchania, a potem na ich majątek w Nieborowie. Sam budynek został zaś zniszczony w około 70%.

Zaraz po wojnie pałac znalazł się na drodze projektowanej trasy W-Z, jednak dzięki wstawiennictwu profesora Jana Zachwatowicza pałac zachowano, w 1947 roku odebrano go Januszowi Radziwiłłowi i odbudowano w latach 19481949 w XVIII-wiecznych formach barokowych, według projektu Bruno Zborowskiego. Zlikwidowano dawny, przestronny ogród, rozebrano oficyny, a po obu stronach budynku wybudowano przeciwległe jezdnie Trasy W-Z. Pałac był gotowy 1 lipca 1949 roku, a więc na kilkanaście dni przed otwarciem samej trasy W-Z.

Charakterystycznym elementem pałacu jest półkoliście wysunięty ryzalit frontowy (dawniej do ulicy Bielańskiej) znajdujący swą kontynuację wewnątrz budynku tworząc owalny westybul wejściowy i podobny hol na piętrze. Przed pałacem stoi stylizowana rzeźba orła, godła Polski. Wewnątrz od 1990 roku znajduje się Muzeum Niepodległości (w latach 19541990 było tu Muzeum Lenina), a w latach 20002009 działało także kino Paradiso, w 2015 roku w tej samej sali zacznie działać kino Apolonia.

W lutym 2015 roku do pałacu powróciły także cztery wykonane z marmuru kararyjskiego rzeźby „Cztery Pory Roku”, które zdobiły pałac do 1944 roku – powstały w pracowni nieznanego rzeźbiarza dla Jana Zawiszy w drugiej połowie XIX wieku, zdobiły one wschodni taras pałacowy. Rzeźby nie zostały zniszczone w trakcie II wojny światowej, trzy z nich trafiły jako depozyt do Muzeum Historycznego, gdzie w 1992 roku poddano je konserwacji, czwarta zaś znalazła się w rękach prywatnych i została przekazana do Muzeum Niepodległości przez Urszulę Grodzką. Rzeźba „Wiosna” przedstawia kobietę z wieńcem kwiatów i bukietem dłoni, rzeźba „Lato” przedstawia kobietę z kłosami zboża we włosach oraz rogiem obfitości, rzeźba „Jesień” przedstawia kobietę niosącą owoce, zaś rzeźba „Zima” to mężczyzna z brodą, kapturem i rękami skrzyżowanymi na piersi . Docelowo oryginały mają uatrakcyjnić zbiory muzeum, zaś na tarasie znajdą się ich kopie.

CiekawostkiEdytuj

  • W latach 17601762 Kossowscy wynajmowali pałac hiszpańskiemu dyplomacie, hrabiemu d'Aranda. Organizował on znane w ówczesnej Warszawie bale i przyjęcia, które często trwały do białego rana.[4]
  • Pałac Przebendowskich znajduje się pomiędzy jezdniami alei "Solidarności", jednak adresowo jest przyporządkowany do pierzei północnej.

PrzypisyEdytuj

  1. Jest to domniemana data ustalona na podstawie tablicy MSI umieszczonej na budynku oraz strony internetowej Muzeum Niepodlełgości.
  2. Niektóre źródła podają jako domniemanego projektanta budynku Jana Zygmunta Deybla, np. Juliusz Chrościcki, Andrzej Rettermund, Atlas architektury Warszawy, Warszawa, 1977 czy strona warszawa1939.pl, jednak autorka monografii pałacu, Anna Saratowicz, poddała tą tezę w wątpliwość.
  3. Data według tablicy MSI, strona internetowa Muzeum Niepodległości podaje datę 1766.
  4. Pałac Przebendowskich na stronie Muzeum Niepodległości

Linki zewnętrzneEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

W sieci Wikii

Losuj Wikię