FANDOM


Disambig
Ten artykuł dotyczy mostu. Zobacz też: Ulica Kierbedzia.
03925v

Most Kierbedzia przed I wojną światową

Most Kierbedzia (Aleksandryjski) – funkcjonujący w latach 1864-1915 i 1916-1944 most na Wiśle, pierwszy stalowy most w Warszawie. Łączył ulice Nowy Zjazd i Zygmuntowską.

Wybudowany w latach 1859-1864, pierwotnie nosił imię cara Aleksandra II (most Aleksandryjski). Patron przeprawy, choć w Rosji był uważany za światłego reformatora, w Polsce miał złą sławę pogromcy powstania styczniowego. Dlatego też mieszkańcy częściej używali nieoficjalnej nazwy most Kierbedzia, pochodzącej od nazwiska jego projektanta – Stanisława Kierbedzia. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i odbudowaniu mostu nazwa potoczna została przyjęta jako oficjalna.

HistoriaEdytuj

Most Aleksandryjski

Most Kierbedzia w XIX wieku

Pierwsze konkretne plany budowy mostu w tym miejscu pojawiły się już w latach 40. XIX w. Budowę de facto rozpoczęto już w 1844 roku – zrealizowano wówczas Nowy Zjazd – wiadukt mający połączyć pl. Zamkowy z nowym mostem. W 1846 roku podjęto jednak decyzję o zaniechaniu budowy samej przeprawy. Wkrótce jednak budowę mostu zaproponowało Towarzystwo Rosyjskiej Kolei Żelaznej – miała nim biec linia kolejowa łącząca Dworzec Petersburski z Dworcem Wiedeńskim (okolice dzisiejszej stacji Warszawa Centralna). Budowa przeprawy ruszyła w 1859 roku. Tuż po jej rozpoczęciu uznano pomysł przeprowadzenia kolei przez środek miasta za chybiony i most ukończono jako drogowy z torami tramwajowymi. W 1866 roku ruszył po nich pierwszy warszawski tramwaj konny.

Pomimo tego, iż most Kierbedzia był pierwszym stałym mostem od czasów Zygmunta Augusta, a budowę mostu stałego uchwalił jeszcze Sejm Czteroletni, ówczesna prasa nie wspomina, nawet w krótkich notatkach, o budowie i postępie prac. Most otwierano bowiem jesienią 1864 roku, w atmosferze represji po klęsce powstania styczniowego.

5 sierpnia 1915 około godz. 6 rano dwa środkowe przęsła mostu zostały wysadzone przez wycofujące się z Warszawy wojska rosyjskie. Nieuszkodzone pozostały jednak filary mostu, co pozwoliło szybko go odbudować, jednak środkowe przęsła zyskały inny kształt. Już rok później przeprawa z powrotem służyła ruchowi drogowemu. Ponownego, ostatecznego zniszczenia mostu dokonały wojska niemieckie 13 września 1944 roku.

Po wojnie na ocalałych filarach mostu Kierbedzia osadzono nową przeprawę – most Śląsko-Dąbrowski, który stał się częścią Trasy W-Z. Wiele pozostałości mostu spoczęło jednak na dnie Wisły, były one sporadycznie odnajdowane i wyciągane na brzeg, a następnie zostały odrestaurowane i wystawione na widok publiczny w Instytucie Badawczym Dróg i Mostów przy ul. Instytutowej.

Dane techniczne mostuEdytuj

  • Konstrukcja: stalowa kratownicowa
  • Długość: 475 m
  • Szerokość:
    • całkowita: 17,5 m
    • jezdni: 10,5 m
    • chodników: 2x3,5 m
  • Ilość przęseł: 6

CiekawostkiEdytuj

  • Na filarze mostu zaznaczone jest tzw. Zero Wisły, czyli najniższy stan wody na Wiśle, przyjęty w 1863 roku jako podstawa dla pomiarów wysokościowych na terenie Warszawy.

Linki zewnętrzneEdytuj


Mosty na Wiśle
Historyczne: Zygmunta AugustaPonińskiegoBeseleraKierbedziaPrzy CytadeliWysokowodnySyreny
Istniejące: Skłodowskiej-CurieGrota-RoweckiegoGdańskiŚląsko-DąbrowskiŚwiętokrzyskiŚrednicowyPoniatowskiegoŁazienkowskiSiekierkowski
Projektowane: KrasińskiegoŚródmiejskieNa ZaporzePołudniowy