Fandom

Warszawikia

Kolumna Zygmunta

5337 stron w Warszawikii
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Zabytek.png
nr w rej.
622
Kolumna Zygmunta 2006.jpg

Kolumna Zygmunta

Kolumna Zygmunta - pomnik powstały w 1644 r. położony w Śródmieściu, na placu Zamkowym. Jest najstarszym pomnikiem publicznym Warszawy, jego koncepcję stworzyli włoski urbanista Augustyn Locci i włoski architekt Constantino Tencalla. Posąg króla Zygmunta III wykonał Clemente Molli, a odlew z brązu jest dziełem Daniela Tyma.

Pomnik wzorowany jest na kolumnach wznoszonych w starożytnym Rzymie. Formą nawiązuje do kolumny Fokasa z 606 roku, a fundator chciał, by odjęła ona pierwszeństwo wspaniałości wszystkim rzymski monumentom. Na cokole zwieńczonym czterema spiżowymi orłami znajdują się cztery brązowe tablice z napisami w języku łacińskim, 8-metrowy trzon wykonany jest z granitu, a na szczycie znajduje się 275-centymetrowy brązowy posąg przedstawiający króla Zygmunta III Wazę z szablą w prawej i krzyżem w lewej dłoni. Całość ma 22 metry wysokości.

HistoriaEdytuj

Okoliczności powstania pomnikaEdytuj

Pomnik powstał dzięki Władysławowi IV, który wystawił go w hołdzie pamięci swego ojca - Zygmunta III Wazy. Chciał on, aby kolumna była dobrze widoczna dla każdego, kto wjeżdżał do miasta, dlatego postanowił ją u wlotu Krakowskiego Przedmieścia na Stare Miasto. Teren ten jednak należał do zakonu bernardynek, a jego kupnu przez króla sprzeciwiał się nuncjusz papieski Mario Filonardi. Zakup terenu doszedł jednak do skutku i w 1644 roku wzniesiono na nim 22-metrową kolumnę z marmuru chęcińskiego. Przez długi czas tłem dla kolumny była Brama Krakowska.

Renowacje Kolumny ZygmuntaEdytuj

Kolumna zygmunta 1900.jpg

Kolumna Zygmunta około 1900 roku

Kolumna Zygmunta wielokrotnie poddawana była renowacjom. W 1743 i 1810 roku dokonywano konserwacji pomnika, w 1827 r. wymieniono ogrodzenie pomnika z żelaznego na kamienne z łańcuchami. Pierwsze renowacje kolumny na większą skalę miały jednak miejsce dopiero w II połowie XVIII wieku. W 1854 roku architekt Henryk Marconi stworzył nowe otoczenie pomnika, m. in. umieścił wokół niego żeliwną balustradę i basen z tryskającymi wodą trytonami. W latach 1862-63 przeprowadzono prace renowacyjne pod kierunkiem Józefa Orłowskiego. Gruntowna rekonstrukcja w latach 1885-87 zaowocowała wymianą marmurowego trzonu kolumny na granitowy oraz przesunięciem pomnika w kierunku zachodnim. Podczas kolejnych prac renowacyjnych w 1929-31 r. przywrócono kolumnie pierwotny wygląd.

Upadek i odbudowa kolumny po wojnieEdytuj

Kolumna Zygmunta Zamek Krolewski (1941).jpg

Kolumna Zygmunta w roku 1941

Tablica upamietniajaca odbudowe Kolumny Zygmunta 1949.JPG

Tablica upamiętniająca odbudowę Kolumny Zygmunta w 1949 roku

Kolumna Zygmunta od strony Podwala.JPG

Kolumna od strony Podwala

W nocy z 1 na 2 września 1944 r. kolumna została trafiona pociskiem z hitlerowskiego działa czołgowego. W 1949 r., gdy zagospodarowano okolice placu Zamkowego, przystąpiono do odbudowy pomnika. Projekt odbudowy opracował Stanisław Żaryn, brakujące elementy posągu i tablice odlano w zakładzie Braci Łopieńskich. Nowy trzon kolumny wykonano z granitu strzegomskiego. Szczątki przedwojennego trzonu pomnika wyeksponowano obok Wieży Grodzkiej. W związku z budową Trasy W-Z kolumnę przesunięto o 6 metrów w kierunku północno-wschodnim i lekko obrócono. Uroczystego odsłonięcia pomnika dokonano łącznie z otwarciem Trasy, tj. 22 lipca 1949 roku, co upamiętnia tablica umieszczona na cokole od strony wschodniej.

Po odbudowie kolumnę restaurowano jeszcze w 1977 i 1999 roku.

Napisy na cokoleEdytuj

W przetłumaczeniu na polski napisy z brązowych tablic brzmią:

  • Tablica południowa: Czci i przywiązaniu Poświęconą Kolumnę tę Zygmuntowi III Władysław IV Z rodu, miłości, talentów Syn; Z elekcji, porządku, szczęścia Następca; Ze ślubów, serca i czynu Wdzięczny; Ojcu Ojczyzny, Rodzicowi najlepiej zasłużonemu, Roku Pańskiego 1643 Wystawić rozkazał, Któremu już, Sława wieniec, Potomność wdzięczność, Wiekuistość pomniki Wzniosła, albo jest dłużna."
  • Tablica zachodnia: Zygmunt III na mocy wolnych wyborów król polski, z tytułu dziedziczenia, następstwa i prawa - król Szwecji, w umiłowaniu pokoju i w sławie pierwszy pomiędzy królami, w wojnie i zwycięstwach nie ustępujący nikomu, wziął do niewoli wodzów moskiewskich, stolicę i ziemie moskiewskie zdobył, wojska rozgromił, odzyskał Smoleńsk, złamał pod Chocimiem potęgę turecką, przez czterdzieści cztery lata panował, czterdziesty czwarty z szeregu królów, dorównał w chwale wszystkim, albo ogarnął całą.
  • Tablica północna: Nie rośnie sława Zygmunta dzięki kolumnie ani głazom ciosanym: sam on dla siebie był górą: nie bierze on blasku od złota ani mocy od spiżu: blask jego był jaśniejszy od złota a mocniejszy od spiżu.
  • Tablica wschodnia: Tak, w niebie, jak i na ziemi - król Zygmunt III, wyróżniający się pobożnością i orężem, słusznie zyskał podwójną chwałę: z jednej strony miecz, z drugiej krzyż trzyma nie mniej dzielną, jak pobożną dłonią: mieczem walczył, pod tym znakiem żył bezpieczny, niezwyciężony, szczęśliwy. Teraz dzięki szczęśliwości, jaką dał ziemi - sławny, a jaką zasłużył sobie w niebie - błogosławiony.
Kolumna Zygmunta (obalone kolumny).JPG

Poprzednie trzony Kolumny Zygmunta (od frontu drugi, w oddali pierwszy)

Na tablicy zachodniej znajdują się też wszystkie oficjalne tytuły Zygmunta III, a na północnej kartusz herbowy i plakietka z nazwiskiem ludwisarza Daniela Tyma oraz datą dokonania odlewów.

CiekawostkiEdytuj

  • Z Kolumną Zygmunta wiąże się przesąd. Głosi on, że gdy miecz dzierżony przez króla dotknie podstawy, na której znajduje się posąg, na Warszawę spłynie fala nieszczęść, co poskutkuje upadkiem miasta.
  • W 1643 roku, a więc rok wcześniej, Bernardyni z kościoła św. Anny wystawili na swoich dziedzińcu kolumienkę z figurką Matki Boskiej na szczycie, która miała być protestem duchownych przeciw budowania pomnika osobie świeckiej. Można ją oglądać do dziś od strony trasy W-Z.

W sieci Wikii

Losuj Wikię