FANDOM


Disambig
Ten artykuł dotyczy kościoła w Śródmieściu. Zobacz też: Kościół św. Piotra i Pawła w Pyrach.
Kościół św. Piotra i Pawła (Nowogrodzka)

Kościół św. Piotra i Pawła

Kościół św. Piotra Pawła – kościół parafii św. Barbary, położony przy ul. Nowogrodzkiej 51, w kwadracie ulic: Nowogrodzkiej, Emilii Plater, Wspólnej oraz św. Barbary.

HistoriaEdytuj

Kaplica św. Barbary (Wspólna)

Kaplica św. Barbary

Kościół św. Piotra i Pawła (Nowogrodzka, fasada)

Kościół św. Piotra i Pawła – fasada

Pierwotnie na tym terenie znajdował się Cmentarz Świętokrzyski, na którym w 1783 roku powstała kaplica św. Barbary – istniejąca do dzisiaj jest najstarszym obiektem na terenie kościoła. Po powstaniu styczniowym cmentarz zlikwidowano, a grunty przeszły na własność miasta. Przy kaplicy św. Barbary w 1866 roku erygowano wydzieloną z parafii św. Krzyża parafię św. Barbary, a jej pierwszym proboszczem został ks. Adam Wyrzykowski. W tym celu w 1881 roku kaplica została wyremontowana i prowizorycznie rozbudowana.

Następca pierwszego proboszcza, ks. Władysław Seroczyński przedsięwziął w 1883 roku budowę neoromańskiej świątyni św. Piotra i Pawła, mając do dyspozycji fundusze zapisane w testamencie przez Teklę Rapacką. Do konkursu na projekt zgłosiło się trzech budowniczych, a ostatecznie wybór padł na Edwarda Cichockiego, któremu podczas prac pomagał Józef Pius Dziekoński. Prace rozpoczęto w kwietniu 1883 roku, a kamień węgielny 28 czerwca 1883 roku poświęcił abp Wincenty Popiel. Murowany, trójnawowy kościół z ośmioboczną kopułą i ośmioma ołtarzami-kapliczkami wybudowany został do 1886 roku, a 29 czerwca 1886 roku został konsekrowany przez abpa Wincentego Popiela. Obok powstało także obszerne, neogotyckie Mauzoleum Przeździeckich projektu Jerzego Wernera. W latach 30. XX wieku dekorację kościoła uzupełniły sgraffitowe polichromie.

We wrześniu 1939 roku, w wyniku eksplozji składowanej na przykościelnej terenie amunicji, zburzony został dach świątyni oraz sklepienie prezbiterium, jednak te uszkodzenia naprawiono w 1940 roku. Po upadku powstania warszawskiego świątynia została wysadzona w powietrze – ocalały jedynie fundamenty, figura św. Franciszka z Asyżu, ukryte w podziemiach obrazy, mocno uszkodzony był wielki ołtarz, a przed kościołem przetrwała figura Chrystusa i jawnogrzesznicy oraz jedynie częściowo stacje drogi krzyżowej. Tym samym była to jedyna warszawska całkowicie zniszczona świątynia.

Budowę właściwie całkowicie nowej świątyni, opartej o zachowane fundamenty oraz fragmenty dawnego kościoła, rozpoczęto 7 września 1946 roku w obecności abpa Antoniego Szlagowskiego, który położył pierwszą cegłę i dokonał poświęcenia placu budowy. Jego projektantem został Stanisław Marzyński, który nadał trójnawowej świątyni cechy modernistyczne z elementami socrealizmu, zaprojektował dwie dzwonnice oraz 50-metrową kopułę z latarnią i krzyżem. Fasadę ukończono w 1948 roku, bryłę świątyni z dachem w 1958 roku, a kopułę z latarnię wybudowano w 1975 roku. Świątynię dwukrotnie, bo 17 listopada 1957 roku i następnie 4 października 1979 roku, poświęcił kardynał Stefan Wyszyński.

Odbudowano także zniszczoną kaplicę św. Barbary, jednak nie zdecydowano się na odbudowę spalonego i zdewastowanego Mauzoleum Przeździeckich. Budynek został rozebrany w 1950 roku, a odzyskane materiały posłużyły do budowy kościoła Matki Boskiej Częstochowskiej na Cmentarzu Bródnowskim – jedynym zachowanym elementem mauzoleum jest tzw. "Anioł Smutku-Śmierci", będący obecnie wyposażeniem kościoła. W 1982 roku kościół wzbogacił się o trzy dzwony, a w 1993 roku o krzyż powstańczych mszy świętych, poświęcony 26 września przez kard. Józefa Glempa. W 1997 roku kościół ozdobiono nowymi witrażami przedstawiającymi Polaków kanonizowanych, w 2000 roku zrealizowano stacje drogi krzyżowej wokół świątyni, natomiast w 2001 roku ukończono budowę organów.

WyglądEdytuj

Kościół jest trójnawowy z transeptem oraz ośmioboczną kopułą nad skrzyżowaniem naw, wzniesiony został w stylu modernistycznym z elementami socrealizmu. Wewnątrz znajduje się ołtarz główny z około 1900 roku projektu Jerzego Wernera, mocno uszkodzony podczas powstania warszawskiego. Warta uwagi jest także ceramiczna mozaika w absydzie przedstawiająca Chrystusa Zmartwychwstałego oraz patronów kościoła: Piotra i Pawła, wykonana w 1995 roku przez Wojciecha Łoskota.

Autentycznymi elementami wystroju kościoła są figura św. Franciszka z Asyżu, wyrzeźbiona w białym marmurze kararyjskim, obraz Matki Boskiej Częstochowskiej i obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, które przetrwały II wojnę światową ukryte w podziemiach. Ponadto na fasadzie znajduje się szereg tablic pamiątkowych, upamiętniających m.in. malarkę Hannę Walicką, proboszczów parafii św. Barbary oraz żołnierzy zgrupowania "Zaremba-Piorun".

Zabytek
nr w rej.
612
Obok świątyni znajduje się także klasycystyczna kaplica św. Barbary, wybudowana w latach 1782-1783 na ówczesnym Cmentarzu Świętokrzyskim (przez pewien czas była ona siedzibą parafii św. Barbary), figury przedstawiające Chrystusa oraz jawnogrzesznicę, pochodzące z 1897 roku, będące dziełem Faustyna Cenglera lub Ludwika Pyrowicza oraz stacje drogi krzyżowej z 2000 roku, dzieło Lecha i Piotra Grześkiewiczów.

Linki zewnętrzneEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

W sieci Wikii

Losuj Wikię