Wikia

Wszystko o Warszawie

Kościół św. Jacka

Dyskusja0
4404stron na Warszawikii
Kosciol sw. Jacka

Fasada kościoła św. Jacka

Zabytek

149

Kościół św. Jacka (Dominikanów)zabytkowy kościół barokowy z elementami renesansu i gotyku, położony na Nowym Mieście przy ulicy Freta 8/10. Obok kościoła znajduje się barokowa dzwonnica, a na tyłach klasztor (od strony ulicy Starej).

HistoriaEdytuj

Zakon Dominikanów został sprowadzony do Warszawy na początku XVII wieku, ale ze względu na brak miejsca na Starym Mieście Dominikanie odkupili w 1603 roku od rodziny Oczków tereny poza nim, na ulicy Freta, na skarpie wiślanej. W latach 1610-1612 budowę kościoła rozpoczął Jan Włoch, do 1612 roku ukończono prezbiterium, do 1626 roku korpus, a do 1639 gotowy był cały kościół. Mieszczanie nowomiejscy chcieli koniecznie, aby kościół był taki sam jak na Starym Mieście, dlatego też powstał na takim samym planie jak kościół św. Jana, jednak w dalszych szczegółach różnił się już od niego.

W przedrozbiorowej Warszawie kościół uważany był za największy i najbogatszy. W ramach represji po powstaniu styczniowym Dominikanie zostali eksmitowani w 1864 roku, kościół i klasztor odzyskali dopiero w 1947 roku. W okresie międzywojennym w kościele pojawiło się wiele płyt pamiątkowych, w tym np. brązowa płyta Jana Kilińskiego.

W klasztorze podczas powstania warszawskiego mieszkał pułkownik Karol Ziemski ps. „Wachnowski”, dowódca grupy Północ. W 1944 roku świątynia została zbombardowana, grzebiąc w podziemiach około tysiąc ukrywających się tu mieszkańców. Odbudowana w latach 1947-1968 ciągle należy do Dominikanów.

Substancja zabytkowaEdytuj

Kościół św. Jacka (Freta, wnętrze)

Wnętrze kościoła

Kościół ma jednak układ bazylikowy, jest trójnawowy, wczesnobarokowy, jednakże sklepienie prezbiterium jest gotyckie, sklepienie nawy głównej barokowe (krzyżowe na gurtach), a naw bocznych renesansowe.

Wyposażenie jest zabytkowe, sprowadzone zostało po wojnie z innych kościołów dominikańskich w Polsce. Do historycznego wyposażenia świątyni należą wiszące w nawach bocznych i prezbiterium, a pochodzące z końca XVII wieku barokowe obrazy olejne gloryfikujące zakon dominikanów, wywiezione po kasacie do Jarosławia i Krakowa, a przywrócone kościołowi dopiero w 1961 roku.

W lewej nawie znajduje się dwupoziomowa, barokowa kaplica grobowa Małgorzaty i Adama Kotowskich zaprojektowana przez Tylmana z Gameren, wybudowana w latach 1691-1694 na planie kwadratu z kopułą przez kamieniarzy Michała Pomana i Jakuba Bielawskiego, której barokowe wyposażenie z XVIII wieku szczęśliwie przetrwało II wojnę światową. U wejścia do kaplicy znajduje się portal z wykonanymi z marmur dębnickiego pilastrami dźwigającymi tympanon, w którym znajduje się kartusz herbowy podtrzymywany przez dwa putta. W końcu tej nawy znajduje się także rzeźba Matki Bożej Łaskawej (trzymającej gromy) z połowy XVIII wieku, przywieziona z kościoła w Podkamieniu na ziemi lwowskiej, a z nimi sąsiaduje kaplica Ciemna. Kaplica powstała w latach 1609-1612, znajduje się w niej marmurowy nagrobek Anny Tarnowskiej, która pochodziła z Podola, z 1608 przetrwał wojnę niemal nietknięty. Co ciekawe powstawał pod osobistym nadzorem zmarłej i na jej polecenie ozdobiony napisami po polsku. Pod nią złożone są szczątki ludzi, którzy zginęli tu podczas powstania warszawskiego – dlatego cała kaplica jest poświęcona ofiarom powstania warszawskiego.

W prawej nawie znajdują się dwa nagrobki osób, które de facto pochowane są bardzo daleko od Warszawy, jednak chciały się przypodobać Dominikanom, którzy potrafili mocno wpływać i popierać pewne osoby, i ufundowali tu swoje nagrobki. Jednym z nich jest jeden z historycznych elementów świątyni – zachowany manierystyczny nagrobek wojewodziny podlaskiej Katarzyny Ossolińskiej, ufundowany przez jej męża Jana Zbigniewa Ossolińskiego w 1607 roku.

W kościele znajdują się również tablice poświęcone wszystkim dowódcom Armii Krajowej: Stefanowi „Grotowi” Roweckiemu, Michałowi Tokarzewskiemu-Karaszewiczowi, Leopoldowi Okulickiemu oraz Tadeuszowi „Borowi” Komorowskiemu.

OtoczenieEdytuj

Z kościołem sąsiaduje wolnostojąca dzwonnica z 1717 roku, przebudowana w latach 1753-1765 do dzisiejszej postaci. Na tyłach kościoła mieści się barokowy gmach klasztoru z lat 1639-1651, wzniesiony z fundacji rodziny Baryczków, rozbudowany w latach 30. XVIII wieku. Mógł pomieścić nawet 200 zakonników. Budynek zburzony w 1944 roku, został zrekonstruowany w latach 1947-1960. Elewację klasztoru można oglądać od strony ulicy Starej.

Linki zewnętrzneEdytuj

GaleriaEdytuj

W sieci Wikii

Losuj Wikię