FANDOM


KrakowskiePrzedmiescie1794

Walki na Krakowskim Przedmieściu, rysunek Jana Piotra Norblina

Insurekcja warszawska – jedna z potyczek insurekcji kościuszkowskiej, która miała miejsce w dniach 17-18 kwietnia 1794 roku i w której lud Warszawy pokonał i wypędził z miasta okupacyjny garnizon rosyjski.

Na czele ludu stanęli szewc Jan Kiliński i rzeźnik Józef Sierakowski, od strony wojskowej przywództwo przejęli kapitan gwardii pieszej koronnej Fryderyk Melfort, pułkownik gwardii konnej koronnej Dionizy Poniatowski, kapitan gwardii konnej koronnej Stanisław Kosmowski, major artylerii Józef Górski oraz major regimentu pieszego Działyńskiego Józef Zeydlitz.

GenezaEdytuj

Po rozpoczęciu w marcu 1794 roku insurekcji kościuszkowskiej jego przywódca, Tadeusz Kościuszko, wiedząc, że uczestnictwo Warszawy w walce jest koniecznie do odniesienia końcowego sukcesu, wobec czego wysłał do miasta swojego emisariusza, Tomasza Maruszewskiego, by pokierował przygotowania do wybuchu walk w Warszawie. Stworzył Związek Rewolucyjny, do którego przystąpiło wieli oficerów warszawskiego garnizonu wojsk koronnych, choćby Grzegorz Ropp czy Michał Chomentowski, dołączył się także przywódca cechu szewców Jan Kiliński. Pod wpływem wieści o zwycięstwie wojsk powstańczych pod Racławicami oraz o planowanej na 19 kwietnia pacyfikacji stolicy dnia 17 kwietnia wybuchły walki na ulicach miasta.

PrzebiegEdytuj

Miodowa1794

Walki na ulicy Miodowej, rysunek Jana Piotra Norblina

Walki rozpoczęły się z samego rano, około godziny czwartej, na Żoliborzu, gdzie Gwardia Piesza Koronna przejęła armaty, oraz na w rejonie Żelaznej Bramy, gdzie Gwardia Konna Koronna zaatakowała rosyjski regiment. W godzinę później z rejonu Arsenału padł umówiony strzał armatni oraz zabiły dzwony w kościołach, co było sygnałem do rozpoczęcia walk. Około godziny 6 dokonano kilku ataków na Nalewkach, Bonifraterskiej czy Lesznie, przystąpiono także do generalnego szturmu na ulicę Miodową, gdzie w pałacu Morsztynów stacjonował rosyjski ambasador Osip Igelström.

Pierwsze godziny walk przynosiły druzgocące zwycięstwo powstańcom, Rosjanie na swoich pozycjach byli zaskoczeni, opuszczali je z popłochu ponosząc duże straty. Sprawę opanował dopiero korpus kawalerii pruskiej dowodzony przez gen. Friedricha Gideona Wölcky`ego, pod którego osłoną część Rosjan wycofała się w kierunku Powązek. Powstańczy rozpoczęli wzmożony ostrzał pałacu Morsztynów, między innymi prowadząc ogień z pałacu Krasińskich. Rosjanie wyparli jednak stamtąd powstańców, a sami splądrowali obiekt. W tym samym czasie trwały walki na Krakowskim Przedmieściu i w Ogrodzie Saskim, gdzie wojska rosyjskie wykrwawiły się i zmuszone zostały do wycofania się.

Król Stanisław August Poniatowski wraz z targowiczanami schronił się w Zamku Królewskim, a chcąc powstrzymać rozwój wydarzeń mianował prezydentem Ignacego Wyssogotę Zakrzewskiego, a komendantem stolicy generała majora Stanisława Mokronowskiego. Nie dało to spodziewanych efektów, w nocy zdemoralizowane oddziały rosyjskie splądrowały miasto w poszukiwaniu alkoholu, a następnego dnia dowództwo nad powstaniem objął właśnie Stanisław Mokronowski.

Z jego inicjatywy sprowadzono więcej armat, które przydatne były w dalszym prowadzeniu oblężenia pałacu Morsztynów na ulicy Miodowej, gdzie nadal bronił się Osip Igelström. Pozorując obronę rosyjski ambasador wycofał się z miasta, a po szturmie pospólstwa dowodzonego przez Jana Kilińskiego pałac mieszczący rosyjską ambasadę został zdobyty. Uwolniono przebywających w piwnicach polskich więźniów politycznych, udało się zabezpieczyć archiwum ambasady. Likwidacja ostatnich gniazd oporu trwała jeszcze następnego dnia, wobec czego insurekcja zakończyła się zwycięstwem.

SkutkiEdytuj

W wyniku dwudniowych walk powstańcy stracili 507 zabitych oraz 437 rannych, wśród ludności cywilnej było około 700 zabitych i 1400 rannych. Rosjanie ponieśli wielokrotnie większe straty, nie zostały one jednak dokładnie oszacowane. Władzę w mieście przejęła Rada Zastępcza Tymczasowa z Ignacym Wyssogotą Zakrzewskim na czele. W maju w jego miejsce Tadeusz Kościuszko powołał Radę Najwyższą Narodową. Ponadto wydarzenia w Warszawie przyspieszyły włączenie się wojsk pruskich w pacyfikowanie insurekcji kościuszkowskiej.

Zobacz teżEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

W sieci Wikii

Losuj Wikię