Fandom

Warszawikia

Gwara warszawska

5390 stron w Warszawikii
Dodaj nową stronę
Dyskusja3 Udostępnij
Muzeum Historii Żydów Polskich (wystawa Warsze).JPG

Przykłady warszawskiej gwary żydowskiej na wystawie "Warszawa Warsze"

Gwara warszawska (język warsiaski) – regionalna gwara języka polskiego używana przez niektórych mieszkańców Warszawy. Od roku 1945 w zaniku.

Gwara warszawska powstała najprawdopodobniej w XVIII wieku z nałożenia się na substrat polski licznych zapożyczeń z mazowieckiej odmiany polszczyzny, a także języków obcych używanych przez mieszczan i dwór królewski, a w XIX wieku wzbogaciła pod wpływem niemczyzny, a potem języka rosyjskiego. Bardzo charakterystyczne dla gwary warszawskiej jest wymawianie głosek "kę", "gę" jako "kie", "gię" itd.

Do wybuchu II wojny światowej w Warszawie istniały dodatkowo lokalne gwary składające się na język warszawski. Były to m.in.:

  • gwary dzielnic: praska, staromiejska, powiślańska
  • gwary zawodowe: dorożkarska, drukarska, straganiarska, policyjna
  • gwara przestępcza
  • gwara żydowska (lokalna odmiana języka jidysz)

Wybuch powstania warszawskiego i jego porażka okazała się fatalna w skutkach dla gwary warszawskiej – ogromna większość jego użytkowników zginęła, a wielu innych zostało wywiezionych. W mieście pozostało niewiele osób (160 tysięcy z prawie 1,7 miliona przedwojennych mieszkańców). Po wojnie do miasta sprowadzali się głównie ludzie spoza Warszawy, którzy nie mieli nigdy styczności z gwarą stolicy – dlatego też doprowadziło to do powolnego zaniku tej gwary.

Współczesne słowa potoczne pochodzące z gwary warszawskiejEdytuj

Współcześnie zachowało się sporo określeń, pochodzących z gwary warszawskiej. Są to przykładowo:

  • alpaga – tanie wino
  • badylarz – podmiejski hodowca warzyw
  • baletować – bawić się
  • balety – zabawa
  • browar – piwo
  • chawira – mieszkanie
  • chojrak – łobuz
  • cichobiegi – kapcie
  • cwany, cwaniak (od: szczwany) – sprytny, spryciarz
  • dola – część zysku
  • facjata – twarz
  • ferajna – towarzystwo
  • fuszerka – źle wykonana praca
  • frajer – człowiek łatwowierny, naiwny
  • gablota – taksówka, samochód
  • git – dobrze
  • jarać – palić papierosy
  • kanar – kontroler biletów
  • kapota – płaszcz
  • kimać – spać
  • kit – kłamstwo
  • kojo – łóżko
  • lewy – kradziony
  • makówka – głowa
  • mamer – areszt, więzienie
  • melinować – chować
  • nygus – leń, obibok
  • odsiadka – odbycie kary w więzieniu
  • patrzałki – okulary
  • pekin – zatłoczony dom czynszowy
  • pet – niedopałek
  • piter, piterek – portmonetka
  • raban – zamieszanie
  • raszpla – brzydka kobieta
  • siksa – dziewczyna
  • sprawa – interes
  • spust – apetyt
  • starówka – określenie Starego Miasta
  • szamać – jeść
  • szemrany – podejrzany
  • szmelc – coś bez wartości
  • taryfa – taksówka
  • taryfiarz – taksówkarz
  • ustrojstwo – urządzenie
  • winkiel – róg

Zobacz teżEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

W sieci Wikii

Losuj Wikię