Fandom

Warszawikia

Cmentarz Ewangelicko-Augsburski

5345 stron w Warszawikii
Dodaj nową stronę
Dyskusja1 Udostępnij
Cmentarz Ewangelicko-Augsburski tablice.jpg

Tablice przy wejściu na cmentarz

Zabytek.png
nr w rej.
311

Cmentarz Ewangelicko-Augsburski – cmentarz ewangelicki (luterański) położony na Woli, przy ul. Młynarskiej 54/56, znajduje się pod opieką parafii św. Trójcy.

HistoriaEdytuj

Cmentarz Ewangelicko-Augsburski.jpg

Kaplica Halpertów (podczas remontu)

Cmentarz Ewangelicko-Augsburski został założony 2 maja 1792 roku przy ul. Młynarskiej, wówczas poza granicami miasta, na terenie podarowanym parafii ewangelickiej przez Karola Schulza. Teren o powierzchni 45 tysięcy metrów kwadratowych rozplanowany został przez Szymona Bogumiła Zuga, który podzielił nekropolię siatką prostopadłych alejek, tworząc numerowane kwatery. W ramach pierwotnego projektu powstał budynek kancelarii parafialnej i budynek gospodarczy, a także katakumby. Od 1798 roku chowani byli tutaj również prawosławni, dopóki nie doczekali się własnego cmentarza na Woli.

Cmentarz uległ znacznym zniszczeniom w trakcie insurekcji kościuszkowskiej i następnie w czasie powstania listopadowego, w międzyczasie, w 1822 roku cmentarz powiększono w kierunku północnym. W 1834 roku wybudowany został najbardziej charakterystyczny obiekt na cmentarzu, czyli Kaplica Halpertów, zaprojektowana przez Adolfa Szucha. W 1851 roku zlikwidowano katakumby, a w ich miejscu ustawiono pamiątkowy krzyż, w 1858 roku miało miejsce kolejne powiększenie cmentarza, zaś w 1860 roku część nekropolii przekazano muzułmanom z przeznaczeniem na Cmentarz Kaukaski. W 1861 roku na cmentarzu doszło zaś do manifestacji patriotycznej, miała ona miejsce na pogrzebie ppłka Jana Peuckera, który wolał popełnić samobójstwo niż strzelać do demonstrantów zgromadzonych na pl. Zamkowym.

W ciągu kolejnych kilkudziesięciu lat cmentarz zapełnił się nagrobkami i grobowcami znanych warszawskich przemysłowców i artystów wyznania ewangelickiego. W 1939 roku na cmentarzu, ze względu na duże zadrzewienie, ustawiono baterie obrony przeciwlotniczej, w trakcie powstania warszawskiego cmentarz początkowo obsadzili powstańcy ze zgrupowania „Parasol”, którzy musieli wycofać się pod naporem wojsk niemieckich. Zniszczenia nagrobków i ogrodzenia podczas II wojny światowej wyniosły około 60%, a część dalszych została zniszczona przez hieny cmentarne, które tuż po wojnie przekopywały „poniemieckie” groby w poszukiwaniu kosztowności, w tym złotych zębów.

Powojenna odbudowa i rewaloryzacja cmentarza toczyła się bardzo powoli, w 1965 roku wpisano go do rejestru zabytków, natomiast w latach 70. XX wieku, w ramach Towarzystwa Przyjaciół Warszawy, powstał komitet ochrony cmentarza, w jego skład weszli Zygmunt Ciok, Bogumił Gajdeczko, Romuald Welder, Alicja Lewandowska, Piotr Suliborski oraz Barbara Świtakowska. Pierwszym zadaniem komisji było dokonanie inwentaryzacji najcenniejszych obiektów, co już na przełomie lat 70. i 80. XX wieku doprowadziło do pierwszych kompleksowych prac rewaloryzacyjnych, zaś 23 lutego 1984 roku do oficjalnej inauguracji Społecznego Komitetu Opieki nad Cmentarzem Ewangelicko-Augsburskim z Tadeuszem Szmalenbergiem jako przewodniczącym. Głównym celem komitetu była rewaloryzacja i konserwacja zabytkowych pomników nagrobnych, będących świadectwem polskiej kultury materialnej – do 2009 roku udało się odrestaurować ponad 280 pomników i nagrobków.

W 2014 roku cmentarz, wraz z sąsiednimi nekropoliami na Powązkach, został wpisany na listę Pomników Historii.

Wygląd współczesnyEdytuj

Cmentarz zajmuje obecnie około 6,6 hektara między ul. Młynarską a ul. Karolkową. Na cmentarzu zachowało się bardzo wiele zabytkowych nagrobków, często bogato zdobionych – przez dziesięciolecia otrzymywały one wygląd klasycyzujący, dopiero z czasem powoli zaczął pojawiać się neogotyk czy elementy nawiązujące do kultury egipskiej. Bardzo często występuje także rzeźba figuralna w różnych odsłonach, jak anioły, pielgrzymi czy matrony. Wiele starych nagrobków otoczonych jest również zabytkowymi, misternie kutymi ogrodzeniami. W całej historii nekropolii pochowano tutaj około 100 tysięcy osób.

Na murze okalającym cmentarz od strony ul. Młynarskiej umieszczone są dwie tablice pamiątkowe, z których jedna upamiętnia żołnierzy batalionu „Pięść” zgrupowania „Radosław”, poległych podczas powstania warszawskiego w tym rejonie, a druga poświęcona jest siedmiu żołnierzom z plutonu „Alek” kompanii „Rudy” batalionu „Zośka”, poległym 8 sierpnia 1944 roku w czasie walk na cmentarzu ewangelicko-augsburskim.

Na murze cmentarza widnieje także tablica fundacyjna z łacińskim napisem: Stanislao Augusto Alma affulsit LVX, innoxio tumulo nunc ossa teguntur nostrorum. Legi obediens Coetus Reformatae Confessionis Anno Dom. MDCCXCII.

Pochowani na cmentarzuEdytuj

GaleriaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

W sieci Wikii

Losuj Wikię