Travel
 

Aleje Jerozolimskie

Z Wszystko o Warszawie

Aleje Jerozolimskie
-
Ochota, Śródmieście, Ursus, Włochy, Wola

Aleje Jerozolimskie, wyróżniają się gmach BGK, palma, dalej Hotel Novotel i Centrum LIM
Okres powstania: 1823-1824
Długość: 11 900 m
Zakres numerów: 3-245
Kursujące autobusy: 100, 102, 105, 107, 111, 117, 118, 119, 127, 130, 131, 151, 154, 157, 158, 171, 172, 175, 177, 178, 187, 191, 208, 382, 501, 502, 504, 505, 507, 512, 514, 517, 519, 521, 523, 525, 700, 717, E-5, N11, N14, N22, N24, N25, N31, N32, N33, N34, N35, N36, N37, N38, N43, N61, N62, N64, N72, N75, N81, N83, N85, N88, N91, Z-7
Kursujące tramwaje: 7, 8, 9, 22, 24, 25
Zobacz ulicę w Google Maps

Aleje Jerozolimskie (dawniej także Droga Jerozolimska, Ulica Jerozolimska, Aleja Jerozolimska, Dworcowa, odcinkami aleja 3 Maja, Rzeszy, Ziem Wschodnich, aleja Sikorskiego) – jedna z największych i najważniejszych arterii Warszawy przebiegająca przez Śródmieście, Ochotę, Włochy, Wolę i Ursus, biegnąca od Wisłostrady (Mostu Poniatowskiego) do granic miasta przy skrzyżowaniu z Bodycha i Sosnkowskiego. Jej długość to niemal 12 kilometrów. Aleje na odcinku od ronda Zesłańców Syberyjskich do ulicy Łopuszańskiej są częścią obwodnicy miejskiej

Spis treści

[edytuj] Historia

[edytuj] Nowa Jerozolima

Historia Alej Jerozolimskich rozpoczyna się w 1702 roku, kiedy to na obszarze odpowiadającym dzisiejszemu śródmiejskiemu odcinkowi Alej z inicjatywy J. Szwarcenberga-Czernego powstała jurydyka Bożydar-Kałęczyn. Ważnym elementem, który później odcisnął swoje piętno w nazwie Alej była założone na terenie tejże jurydyki żydowskie osiedle Nowa Jerozolima. Ustanowił je w 1774 roku właściciel August Sułkowski, a położone było w rejonie placu Zawiszy. Wkrótce jednak magistrat Warszawy wytoczył Sułkowskiemu proces broniąc się przed niewygodną konkurencją, jaką w zakresie handlu stanowili Żydzi. Pomimo protestów sądy marszałkowskie nakazały likwidację osiedla, co miało miejsce 23 stycznia 1776 roku. Zabudowania zburzono, a wszelkie dobra materialne skonfiskowano.

[edytuj] Ulica i Aleja Jerozolimska

Z dawnego osiedla pozostała jedynie droga (zwana Drogą Jerozolimską) wiodąca do niego, która stała się podstawą pod późniejsze prace regulacyjne. W latach 1823-1824 wytyczono szeroką na 44 metry drogę obsadzoną topolami, a na jej zakończeniu, w rejonie dzisiejszego placu Zawiszy wzniesiono dwie rogatki jerozolimskie projektu Jakuba Kubickiego, u zbiegu natomiast Brackiej z Chmielną wzniesiono budynek Koszar Drogi Jerozolimskiej. Fragment ulicy na skarpie wiślanej schodził wykopem w kierunku Wisły.

Pierwszym znaczącym budynkiem przy ówczesnej ulicy był wybudowany w latach 1844-1845 wg projektu Henryka Marconiego Dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Od tego momentu niezmiennie do dzisiaj północna pierzeja Alej Jerozolimskich powiązana jest z przebiegającą tędy trasą kolejową. Budowa dworca dała impuls do rozwoju południowego Śródmieścia oraz samej drogi, która w tym właśnie okresie otrzymała nazwę ulicy Jerozolimskiej. Pierwsze kamienice powstały w latach 50. XIX wieku, ale prawdziwy boom budowlany nastąpił po 1875 roku, powstało mnóstwo secesyjnych oraz modernistycznych kamienic. Ranga ulicy wzrastała, dzięki czemu pod koniec XIX wieku zmieniono jej nazwę na aleję Jerozolimską.

Już w XX wieku nastąpił dalszy rozwój infrastruktury alei Jerozolimskiej – około 1900 przy Żelaznej wybudowano Dworzec Kolei Kaliskiej, a w 1904 roku ruszyła budowa wiaduktu oraz Mostu Poniatowskiego, która zakończyła się w 1913 roku. Wzniesiono także mnóstwo reprezentacyjnych kamienic, które istnieją do dzisiaj: kamienica S. Rostkowskiego (nr 99), kamienica Hoserów (nr 51) czy Hotel Polonia (nr 45).

[edytuj] Aleje Jerozolimskie

Gmach Banku Gospodarstwa Krajowego powstał w okresie międzywojennym

Wkroczenie wojsk niemieckich do Warszawy przyniosło Polsce sporo wolności, także w nadawaniu nazw ulicom. Dlatego też w 1916 roku aleja zmieniła nazwę na Aleje Jerozolimskie, a odcinek na wschód od Nowego Światu zmienił nazwę na aleja Trzeciego Maja. Zaczęły powstawać kolejne zabudowania, w latach 1921-1932 dokończono linię średnicową przekopując tunel kolejowy pod Alejami Jerozolimskimi. Zwieńczeniem linii miał zostać Dworzec Główny, którego budowa ruszyła w 1930 roku. Była to jedna z największych inwestycji międzywojennej Warszawy, tym bardziej, że planowo utrzymywano kursowanie pociągów. W 1939 roku dworzec był w stanie surowym, jednak wybuch II wojny światowej nie pozwolił na ukończenie budowy. Zrobili to Niemcy w 1940 roku.

Jeszcze w okresie międzywojennym planowane było ulicy na zachód od placu Zawiszy, w kierunku Dworca Zachodniego, jednak droga ta nigdy nie wyszła poza sferę planów. Nowe odcinki ulicy nazywałyby się ul. Edwarda Szpeka (do Szczęśliwickiej), ul. Skalmierzycka (do Bema, dziś rondo Zesłańców Syberyjskich) oraz dalej ul. Kołomyjska. Najpewniej jednak po wybudowaniu przedłużenia całość uzyskałaby nazwę Aleje Jerozolimskie, co widać na innych przedwojennych planach.

Podczas II wojny światowej Niemcy zmienili nazwę Alej na Bahnhofstrasse (Dworcowa), a potem na Reichstrasse (ulica Rzeszy) i Ostlandstrasse (ulica Ziem Wschodnich). W wyniku działań wojennych zabudowa ulicy została w dużej mierze zniszczona. W czasie powstania warszawskiego Aleje znajdowały się w rękach Niemców, a komunikacja między północnym a południowym Śródmieściem była możliwa tylko dzięki niewielkiemu tunelowi łączącemu kamienicę nr 17 oraz nr 22. Wśród wysadzonych przez hitlerowców obiektów znalazły się Most Poniatowskiego oraz Dworzec Główny.

Dworzec Centralny

Po wojnie zdecydowano nie odbudowywać zniszczonej zabudowy, a oprócz tego kontynuowano dewastację nawet bardzo dobrze zachowanych obiektów, m.in. willi Henryka Marconiego. Mimo to spora część przedwojennej zabudowy przetrwała. W latach 1947-1949 część na wschód od Nowego Światu nosiła nazwę al. Sikorskiego, jednak w 1949 roku przywrócono oryginalną nazwę dla całych Alej. Ulicę znacznie poszerzono, w 1961 roku przebudowano odcinek między Nowym Światem a Marszałkowską. W 1969 roku nazwę poszerzono także o odcinek na zachód od placu Zawiszy, mimo iż ten de facto jeszcze nie istniał. Ten odcinek powstał na początku lat 70. XX wieku, do 1973 roku. Dwa lata później, w 1975 roku, oddano do użytku nową kolejową dominantę Alej – Dworzec Centralny.

[edytuj] Remont torowiska w 2007 roku

16 czerwca 2007 roku spółka Tramwaje Warszawskie rozpoczęła remont torowiska na Alejach Jerozolimskich i moście Poniatowskiego. W związku z tym dla ruchu tramwajowego został zamknięty cały ten odcinek między placem Zawiszy a rondem Waszyngtona. Do jednego pasa ruchu w każdą stronę zostały zwężone ulice na wiadukcie oraz na moście Poniatowskiego. Z czasem utrudnienia będą pojawiać się także na przebudowywanych skrzyżowaniach wzdłuż Alej.

Głównym założeniem remontu było wyciszenie torowiska w Alejach Jerozolimskich i na Moście Poniatowskiego i przystosowanie go do wyższych prędkości, dzięki czemu czas przejazdu tym odcinkiem zmniejszy się o 5 minut. Na nowe torowiska wyjechały nowo zakupione tramwaje z bydgoskiej fabryki Pesa. Na przystankach pojawiły się wyświetlacze informujące o czasie do odjazdu tramwaju każdej z linii. Wysokie krawężniki na Moście Poniatowskiego zostały obniżone, powstały także specjalne wjazdy i zjazdy z torowiska dla samochodów uprzywilejowanych.

W związku z tym także Zarząd Transportu Miejskiego zaprezentował zmiany w komunikacji wchodzące w życie 16 czerwca, mające na celu poprawę komunikacji na czas remontu. Łącznie zmieniono trasy 11 linii tramwajowych (te trasy z czasem ponownie były korygowane) oraz 11 linii autobusowych.

Remont miał potrwać około cztery miesiące i zakończyć się do 31 października 2007 roku, udało się jednak zakończyć go wcześniej. Przejazdy techniczne miały miejsce już pod koniec września, a 1 października oddano torowisko do ruchu. Problemy wciąż pojawiały się jednak z uruchomieniem systemu informacji pasażerskiej na przystankach. Firma odpowiedzialna za niego nie dotrzymała żadnego terminu, ani pierwszego (1 października), ani drugiego (15 listopada), ani kolejnych: 15 grudnia i 15 lutego 2008. Częściowo udało się uruchomić system dopiero 17 lutego, jednakże po kilku dniach znów przestał działać. Po okresie działania z błędami w tej chwili funkcjonuje bez zarzutu.

[edytuj] Przebudowa Alej

Na początku XXI wieku rozpoczęto przebudowę Alej Jerozolimskich na odcinku od ronda Zesłańców Syberyjskich do Łopuszańskiej z przeznaczeniem jako fragment przyszłej Obwodnicy Etapowej Warszawy. W 2002 roku wyremontowano wiadukt nad torami kolejowymi na Szczęśliwicach, 2 listopada 2006 otwarto estakady nad Mszczonowską, a 2 stycznia 2008 wiadukt nad rondem Dudajewa. Kolejnymi elementami przebudowy są wielopoziomowy węzeł z ulicą Łopuszańską oraz z trasą Salomea-Wolica - te budowy mają ruszyć w 2009 roku.

W węźle z Łopuszańską jest projektowane trzypoziomowe skrzyżowanie z rondem na powierzchni, tunelem wzdłuż Alej Jerozolimskich, dwiema estakadami relacji Mokotów-Pruszków, chodnikami, ścieżkami rowerowymi, przystankami wyposażonymi w zatoki i wiaty, kanalizacją deszczową, nowym oświetleniem i ekranami akustycznymi. Budowa węzła opóźniła się ze względu na brak przejęcia niektórych działek na terenie planowanej inwestycji. Budowa ruszyła jesienią 2009 roku, a powinna zakończyć się w 2011. Za cenę 160 mln złotych budowę prowadzi konsorcjum Strabag.

[edytuj] Przebieg

Aleje Jerozolimskie rozpoczynają swój przebieg nad Wisłą przy wiadukcie oraz Moście Poniatowskiego. Następnie kieruje się na zachód, gdzie kolejno krzyżuje się z następującymi ulicami:

Powyższe skrzyżowanie jest ostatnim na terenie Warszawy, droga idzie jeszcze dalej w kierunku Pruszkowa pod postacią drogi wojewódzkiej nr 719. Odcinek pomiędzy rondem Zesłańców Syberyjskich a Łopuszańską włączony jest także w część Obwodnicy Etapowej Warszawy.

Wzdłuż długiego odcinka Alej Jerozolimskich biegnie także ścieżka rowerowa, można nią przemieszczać się na odcinku od ul. Grzymały-Sokołowskiego do Popularnej, przy czym na odcinku od Śmigłowca do Popularnej ścieżka umieszczona jest po obu stronach jezdni. W przyszłości ścieżka zostanie dociągnięta z jednej strony do Towarowej, a z drugiej do Łopuszańskiej.

[edytuj] Otoczenie

Sztuczna palma na rondzie de Gaulle'a na tle gmachu BGK
Pozostałości oficyn dawnej kamienicy nr 23 (przedwojenny nr 17)
Kamienica Zygmunta Regelmana (nr 27)
Biurowiec w Alejach Jerozolimskich 162

Z uwagi na rozbieżność numeracji pomiędzy niektórymi współczesnymi oraz przedwojennymi posesjami zastosowana została wszędzie, gdzie możliwe, numeracja powojenna, natomiast w przypadku nieistniejących budynków numeracja przedwojenna z zaznaczeniem dokładnej lokalizacji obiektu:

[edytuj] Nieistniejące obiekty

[edytuj] Komunikacja

Autobus linii 510 koło Dworca Centralnego
Zobacz więcej w artykule: Komunikacja w Alejach Jerozolimskich.

Historia komunikacji miejskiej w Warszawie jest nieodłącznie związana z Alejami Jerozolimskimi, bo to stąd w grudniu 1866 roku wyruszył pierwszy konny tramwaj na linii łączącej Dworzec Wiedeński z Dworcem Petersburskim. Z czasem sieć tramwajowa rozwinęła się, ale Alejami kursowało wówczas zaledwie kilka tramwajów – w roku 1920 było ich 5. Dopiero rozbudowa Warszawy, a więc budowa Mostu Poniatowskiego, torowisk na Chałubińskiego, Żelaznej i Towarowej oraz rozbudowa Ochoty połączona z budową linii tramwajowej wzdłuż Grójeckiej pociągnęła za sobą wzrost linii komunikacji tramwajowej do 21 w sierpniu 1939 roku.

Po II wojnie światowej komunikacja w Alejach zaczęła się odradzać w lipcu 1945 roku, kiedy to uruchomiono pierwszą ogólnodostępną linię autobusową W, pierwszy tramwaj (8) pojechał odgruzowanym torowiskiem we wrześniu 1945 roku. W sierpniu i wrześniu przekuto tory w Alejach Jerozolimskich na węższe (1435 mm w porównaniu do przedwojennych 1525 mm) w celu dostosowania do nowego standardu wprowadzonego w całym mieście. Następował dalszy rozwój komunikacji, zwłaszcza w latach 70., gdy otwarto nowy odcinek Alej na zachód od placu Zawiszy oraz Dworzec Centralny. Na koniec 1975 roku Alejami kursowało 7 linii tramwajowych i 34 autobusowe. Do dziś zwiększyła się tylko liczba autobusów, wg stanu z końca 2008 roku linii tramwajowych Alejami kursowało 7, a autobusowych 69.

[edytuj] Ciekawostki

Tablica upamiętniająca Antoniego Godlewskiego

[edytuj] Galeria

Deszczowe Aleje Jerozolimskie w rejonie Muzeum Narodowego

Widok na południową pierzeję Alej Jerozolimskich z 30. piętra PKiN-u

Hotel Polonia (nr 45)

Kamienica Hoserów (nr 51)

Kamienica firmy Drzewiecki & Jeziorański (nr 57)

Centrum LIM (nr 65/79)

Miejsce pamięci przy hotelu Novotel z fragmentem murów dawnej kamienicy nr 31

Kamień odległości przy rondzie Dmowskiego

Skrzyżowanie z Emilii Plater

Korek przed skrzyżowaniem z Łopuszańską

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://warszawa.wikia.com/wiki/Aleje_Jerozolimskie”
Oceń ten artykuł: